(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Orain Ghelach"

m 



■ 



i hp& 

■ ;^:'H| dffi 

1 ipl 1 

itii 




ftBS. 1.71.% 
73o /^~eo 



National Library of Scotland 

■llllllllll 
*B000485459* 






• "V 



PUBLICATIONS 

IN TH£ 

GAELIC LANGUAGE 



DICTIONARIES AND GRAMMARS. 
Macalpine (Neil) — A Pronouncing 

English-Gaelic and Gaelic-English 
Dictionary, with Gaelic Grammar £o 9 o 

The English-Gaelic part, separate 050 

The Gaelic-English part, separate 050 

Grammar separately, i2mo 010 

Mackellar (Mrs Mary)— The Tourist's 

Hand-Book of Gaelic and English 

Phrases, with Pronunciation, i6mo 006 

MacLeod (Rev. Dr N.) and Dewar 
(Rev. Dr D.)— A Dictionary of the 
Gaelic Language, with a compre- 
hensive Vocabulary of Gaelic words 
with their different signifìcations in 
English, also a Vocabulary of Eng- 
lish words with their various mean- 
ings in Gaelic, new edition, thick 
demy 8vo, cloth, 1007 pages 012 6 

Macpherson (D. C.) — Practical 
Lessons in Gaelic, for English- 
speaking Students, Vocabularies, 8vo 010 

Munro (James) — A New Gaelic 
Primer, contains Pronunciation, a 
Grammar, Formation of Words, a list 
of Gaelic and Welsh vocables of like 
signification, also a copious vocabu- 
lary, 6th ed. cr 8vo " 010 

To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, 
and all Booksellers. 



2 PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGtTAGÈ 

Dictionaries and GRAMMARS— continued. 

Stewart (A.) — Eleraents of Gaelic 
Grammar, in four parts : — I. Pro- 
nunciation and Orthography ; II. 
Parts of Speech ; III. Syntax ; IV. 
Derivation and Composition, 4th ed, 
revised, with Preface by the Rev. 
Dr M'Lauchlan, cr 8vo 1886^0 3 6 

Scottish Gaelic as a Specific Subject, 
Stage L, compiled by a Committee 
of the Highland Association, 8vo 010 

Gillies (H. C, M.B., &c. )— Gaelic 
Texts for Schools (NewCode), Gram- 
mar, Vocabulary, and full Notes 
and Exercises on Parsing, Anaylsis, 
&c, Part L, fcap 8vo, sewed 006 

Whyte (John)— How to Read Gaelic, 
Orthographical Instructions and 
Reading Lessons, crown 8vo, limp 010 

GAELIC POETS, &c. 

An Uiseag : The Lark, Gaelic Songs 
in Two-Part Harmony, a Song Book 
for Highland Schools, l8mo /003 

Antient Erse Poems, collected among 
the Scottish Highlands, illustrating 
the " Ossian " of Mr Macpherson 006 

Buchanan (Dugald)— The Life and 
Conversion of Dugald Buchanan, 
with Spiritual Hymns, in Gaelic, l8mo o 2 o 

Spiritual Hymns, separately, i2mo 003 

Reminiscences, with his Hymns in 

Gaelic and English, by the Rev. A. 

Sinclair, Kenmore, i2mo 026 

Celtic Lyre (The), a Collection of 
Gaelic Songs, with English Transla- 

To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, 
and all Booksellers. 



PUBLICATIONS IN THE GAÈLlC LANGUAGÈ 3 

Gaelic Poets, 8aC.—continued. 

tions and Music in both Notations, 

4 Series in one volume, neatly bound ^030 

The Four Series, sold separately, 

paper covers each 006 

Clark (Mrs)— Three Gaelic Poeras, 
translated into English, and an 
Elegy, with Memoir on Kenneth 
M'Donald«by John Kennedy, i8mo 003 
Gaelic Melodist (The), being a Selec- 
tion of the most Popular Highland 
Love Songs, collected and arranged 
by John Mackenzie, 48mo 004 

Songs (Original), Poems, and 

Readings, by John M'Fadzen, 8vo 036 

Gaelic Songs— MacEachern (Donald) 
— Dain Augus Orain le Domhnull 
MacEachern, crown 8vo, sewed 

Arch. Sinclair 006 

Grant (Peter)— Dain Spioradail, Gaelic 

Hymns, i8mo 016 

Leabhar na Ceilidh : Sgeulachdan ait 
agus dain Aighearach, Le Fionn, 
Ughdar an ' Celtic Garland,' an 
' Celtic Lyre,' &c, crown 8vo, cloth 020 

Macbean (L.)— Songs of the Gael, a 
Collection of Gaelic Songs, with 
Translations, Music in both nota- 
tions, Parts I. and II., 4to each 006 

The Sacred Songs of the Gael, 

a Collection of Gaelic Hymns, 
with Translatìons, and Music in both 
notations, Part L, fcap 4to 006 

MacCallum (D.)— Sop as gach Seid, 

Songs, l8mo, 2 parts each 003 

To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, 
and all Booksellers. 



4 PUBLICA.TIONS IN THE GAELIC LANGUAGÈ 

GAELIC POETS, &C. — continued. 

M'Callum (Rev. Archibald Kelly, M.A., 
LL.D.) — Hymns and SpiritualSongs 
in Gaelic — Laoidhean Agus Dain 
Spioradailair an tional, agus aireamh 
mhor dhiubh air an eadar-thean- 
gachadh. Leis an Urramach Nach 
Maireann Gilleasbuig K.Maccaluim. 
Air an Ullachadh agus air an cur a 
mach fo lamh Jain Whyte, crown 
8vo, cloth, red edges (pub 6s) 

Glasgow £o i 6 

Macdonald (Alexander) — Eiseiirgh 
na Seann Chanain Albannaich : Re- 
vival of the Old Alban Tongue, or 
the New Gaelic Songster, i8mo 020 

Macdonald (Dr J., Ferintosh) — 
Marbhrainn a rinneadh air diad- 
hairibh Urramach, nach maireann ; 
agus Dana Spioradail eile, ' Gaelic 
Poems,' i8mo 016 

M'Doguall (John) — The Warbler, 
containing an Elegy on the late 
Most Noble Marquis of Breadal- 
bane, also a Gaelic Song to his 
Lordship's Volunteers, i2mo 003 

Mackintyre (Duncan Ban) — Songs 
and roems in Gaelic, with an English 
Translation of Coire Cheathaich and 
Ben Dorain, i8mo . 016 

Mackelar (Mrs Mary) — Poems and 
Songs, Gaelic and English, 8vo, gilt 
top 036 

Maclean (J.) Dain Spioradail, maille 
ri beagan de Laoidhean Mhic Grio- 

To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, 
and all Booksellers. 

[For continuation see end ofVolume 



ORAIN GHAELACH, 

LE 

UILLEAM KÒS. 

AIR AN CO-CHRUINNEACHADH RI CHEILE 

LE 

IAN MAC-CHOINNICH, 

ANN AN INBHIRIUE. 

GAELIC SONGS, 

BY 

WILLIAM ROSS, 

COLLECTED BY 

JOHN MACKENZIE, 

INVEBURIK. 



FOURTH EDITION. 



(BììxnbxixQh 
JOHN GRANT, 25 GEORGE IV. BRIDGE. 

1892. 



'S DUBHACH MI GUN IOLACH SHOLAIS, 

ACH TUB8A BROIN A SIOR EIGHEACHD,, 

A CHRUIT CHIUIL IS BINNE MIRE, 

CHA DUISG MO CHRIDHE GU H-EIBHNEASI 

CHA CHLUINN MI TUILLE DO CHORADH, 

BU BHINNE NA CEOL NA'N TEUDAN, 

NA SMEORACH 'SA GHLEANNAN FHASAICH 

'S NA CUTHAG AIR BHARR NA GEIGE ! " 



^ A -^> 



< 9 



**•+ . 0»"* 



LORIMER AND GILLTES, PRINTERS. EDINBURGH. 



PREFACE TO THE SECOND EDITCON. 



Since the time wlien Macpherson made a pil- 
grimage to the Hebrides to garner up the frag- 
ments of ancient song, where, to the no small 
astonishment of Johnson, Hume, and a whole 
host of mihelieving Saxons, he succeeded in cap- 
turing some thousand " feet " of Ossianic verse, 
there has been a vast influx of Gaelic literature 
into the market. Songs innumerable have been 
translated and sung, and various works, too 
tedious to mention, have first seen the light, 
arrayed " in the garb of old Gaul ; " that is, in 
the language still spoken by three-fourths of the 



IV PREFACE TO THE SECOND EDITION. 

people of Scotland north of the Grampians. To 
add to the number, the Editor for the second 
time begs to present to the public the Songs of 
William Ross ; and, in doing so, is happy in the 
conviction that he can with confidence recom- 
mend them as being genuine and correct. 

Previous to the publication of the first edition 
of Ross's Songs, the only record of their existence 
was their floating through the district on the 
memories of the people, and the only method of 
their publication was by the lips of fair maidens 
and fond admirers. 

To rescue the songs of " the secluded unhappy 
bard" from " the tooth of time and rasure of obli- 
vion," was the sole object of the Editor in pub- 
lishing the previous edition ; and in proof that he 
was successful, he has only to say that the book 
was out of print within the short period of twelve 
months. This was sufncient encouragement to 
him to renewed diligence. Accordingly, several 
new pieces have been added to this edition, to- 



PREFACE TO THE SECOND EDITION. T 

getlier with three poems by the bard's grandfather, 
the celebrated Pìobaire Dall of Gairloch ; and he 
hopes the pains which have been bestowed, and 
the manner in which the book is got up, will 
meet with the approbation and enconragement of 
all true lovers of the Celtic mnse. 

Glasgow, A wju»t 30. laat 



A SHORT MEMOIR 



LIFE OF WILLIAM EOSS. 



William Ross, the author of the following Songs, 
was born in Broadford, parish of Strath, Isle of 
Skye, in the year 1762. His parents were 
respectable, though not opulent. His father, 
John Eoss, was a native of Skye, and of an 
ancient clan of that name, whose ancestors had 
lived in that country throughout a long series of 
generations. His mother was a native of Gair- 
loch, in Ross-shire, and daughter of the celebrated 
blind piper and poet, John Mackay, well known 
by the name of Pìohaire Dall. 

It appears fchat when William was a boy, there 
was no regular school kept in that part of the 
country ; and as his parents were anxious to for- 
ward his education, they removed with him and 



VUl A SHORT MEMOIll OF THE 

a little sister from Skye to Forres. While 
attending tlie granimar school of the latter place, 
he discovered a strong propensity to learning, in 
which he made such rapid advances as to attract 
the notice and esteem of his master ; and the 
pupil's sense of his obligations was always acknow- 
ledged with gratitude and respect. This teacher, 
we are informed, declared, that on comparing 
young Ross with the many pupils placed under 
his care, he did not remember one who excelled 
him as a general scholar, even at that early 
period of life. 

After remaining for some years at Forres, his 
parents removed to the parish of Gairloch, where 
the father of our bard became a pedlar, and tra- 
velled through Lewis and the other western Isles 
— and, though Wìlliani was then young and of a 
delicate constitution, he accompanied his father 
in his travels through the country, more with the 
view of discovering and making himself acquainted 
with the different dialects of the Gaelic language, 
than from any pecuniary consideration, the de- 
sire of becoming perfectly familiar with his native 
tongue thus strongly occupying his mind even at 
this early period of life. And he has often affcer- 
wards been heard to say, that he found the most 



LIFE OF WILLIAM ROSS. IX 

pure and genuine dialect of the language among 
the inhabitants of the west side of the Island of 
Lewis. 

In this manner he passed some years, and 
afterwards travelled throngh several parts of the 
Highlands of Perthshire, Breadalbane, Argyle- 
shire, &c., seeing and observing all around him 
with the eye and discernment of a real poet. At 
this period, he composed many of his valuable 
songs, but some of these, we are sorry to say, are 
not now to be found.* 

Having returned to Gairloch, he was soon after- 
wards appointed to the charge of the parish school 

* Among several pieces which the Poet committed to the 
flames a few days before his death, were a beautiful "Song 
to the Seasons," and a poem entitled " Trod Dhaormuinn ma 
Bhrat A rmuinn, " the latter beginning, — 

"Chuir daormunn àrmunn as fhearann 
A dhaoine nach mor am bèud sin ? 
A's sliochd dhaormuin dhuith na crine, 
Bhi cinntin's gach tir cho bràs !" 

Of the " Song to the Seasons" the following sixteen lines 
are all we have been able to recover : — ■ 

'Nam tigh'n' a steach do'n bhealtain, 
'S a chaochl'as greann na'n glasraichean, 
'Sa d'fhalbhas speach na'm beanntaibh. 
Theid iad air chall 's a chàsair iad, 
Cuiridh gach borachan alltain, 
Brat Samhraidh ural maiseach ovtf 



X. A SHOKT MEMOIR OF THE 

of that place, where he taught with no ordinary 
degree of success. From tlie time of his entering 
upon this charge, it was generally remarked, that 
he proceeded in the discharge of his duties with 
unremitting fìrmness and assiduity, and in a short 
time gained a reputation for skill in the instruc- 
tion of the young committed to his trust, rarely 
known in the former experience of that school. 
He had a peculiar method and humour in his 
intercourse with his pupils, which amused and 
endeared the children to him, at the same time 
that it proved the most effectual means of im- 
pressing the juvenile mind, and conveying the 
instructions of the teacher. Many of those who 
were under his tuition still speak of him with the 
greatest enthusiasm and veneration. 

In the course of his travels, and while school- 
master of Gairloch, he contracted an intimacy 

'S gur èibhinn anns am sin, 

An sprèigh 'sa chlann tigh'n' dhachaidh leo. 

Gur suairc' an ceol, gun bhruailean oirn, 
'M nualan bho toir caismeachd dhunn, 
Bi'dh bà-laoigh og a leum mu'n chro, 
Air re idhlein na'n lon faisge orra 
Bi'dl \1 gach seors' air bhar an f heoir. 
Air £.jd ma choir na'n achaidhnean 
'S tolinntinn bheo, toirt dhuinn gach sgeoil, 
Mar chinneas por na'machraichean. 



LLFE OF WILLIAM EOSS. XI 

with several respectable families, many of whom 
afforded him testimonies of friendship and esteem. 
His company was much sought after, not only 
on account of his excellent songs, but also for his 
general intelligence and happy turn of humour. 
He was a warm admirer of the songs of other 
poets, which he often sung with exquisite plea- 
sure and taste. His voice, though not strong, 
was clear and melodious, and he had a thorough 
acquaintance with the science of music. He 
played on the violin, flute, and several other 
instruments, with considerable skill ; and during 
his incumbency as schoolmaster, he officiated as 
precentor in the parish church. 

In the capacity of schoolmaster he continued 
till his health began rapidly to decline. An 
asthma and consumption preyed on his constitu- 
tion, and terminated his mortal life, in the year 
1790, in the twenty-eighth year of his age. 
This occurred while he was residing at Badachroe 
of Gairloch. His funeral was attended by nearly 
the whole male population of the surrounding 
country. He was interred in the burying ground 
of the clachan of Gairloch, and a simple upright 
stone, or clachchuimhne, with an English inscrip- 
tìon, marks his narrow house. 



Xll A SHOET MEMOIR OF THE 

In personal appearance, Ross was tall and 
handsome, being nearly six feet high. His hair 
was of a dark brown colour, and his face had the 
peculiar open and regular features which mark 
the sons of the mountains ; and, unlike the gene- 
ral tribe of poets, he was exceedingly finical and 
particular in his dress. As a scholar, R,oss was 
highly distinguished. In Latin and Greek he 
very much excelled ; and it was universally 
allowed that he was the best G-aelic scholar of his 
day. 

It is not to be wondered at, that a being so 
liighly gifted as was Ross, should be extremely 
susceptible of the influence of the tender passion. 
Many of his songs bear witness that he was so. 
During his excursions to Lewis, he formed an 
acquaintance with Miss Marian Iloss of Storno- 
way (afterwards Mrs Clough of Liverpool,) and 
paid his homage at the shrine of her beauty. He 
sung her charms, and was incessant in his ad- 
dresses, — 

"Every night he came 
With music of all sorts, and songs composed 
To her ; " 

But still he was rejected by the coy maid ; and 
the disappointment consequent on this unfortu- 



LIFE OF WILLIAM ROSS. Xlll 

nate love affair, was thought to have preyed 
so much on his mind, as to have impaired his 
health and constitution during the subsequent 
period of his life. To this beauteous young lady 
he composed (before her marriage) that excellent 
song, expressive of his feelings, almost bordering 
on despair, "Feasgar luainaJs mi air chuairt" &c. 

As a writer of Gaelic Songs, William Ross is 
entitled to the highest praise. In the greater 
number of his lyrics, the bard leads us along with 
him, and imparts to us so much of his own tender- 
ness, feeling, and enthusiasm, that our thoughts 
expand and kindle with his sentiments. They 
frequently display the highest powers of imagina- 
tion, while they breathe a spirit of affection and 
delicate tenderness seldom surpassed in Gaelic 
poetry. 

"Without going beyond the bounds of " verity 
and truth," it may be affirmed that his poetry, 
more perhaps than that of most writers, deserves 
to be styled the poetry of the heart, — of a heart 
full to overflowing with noble sentiments, and 
with sublime and tender passions. 



AN CLAR-INNSEADH. 



TA0BH DHUILLEAQ. 



Còmhradh eadar am Bàrd agus Blàth-bheinn, 
Oran do Shir Eachunn Ghearr-Loch. 
Oran do Mharcus nan Grèumach, 
Oran an t-Samhraidh, . . . - . 

Oran air Gaol na h-Oighe do Chailean, 
Marbh-Bann do Phriunns-Tearlach, 
Miann an Oganaich Ghaèlich, 
Miann na h-Oighe Gàelich, 



12 

17 
20 
23 

Oran air aiseag an Fhearainn do na Cinn-Fheadhna, 25 
Oran Gaoil (a rinn am'Bàrd d'a Leannan,) . 27 

Moladh a' Bhàird air a Thìr fein, ... 30 

Oran a rinn am Bàrd ann an Dun-Eidinn, . . 34 

Oran anns am bheil am Bàrd a' Moladh a Leannain, 35 

37 
41 
44 
46 
49 



Moladh an Uisge-Bheatha, .... 

Mac-na-Bracha, ...... 

Moladh na h-Oighe Gàèlich, 

Oran mar gun deanadh oig-fhear d'a Leannan, 

Oran air Cupid, &c, ..... 

Cumhadh a' Bhàird air son a Leannain. 



XVI AN CLAR-INNSEADH. 

TAOBH DHUILLEAG. 

Cuachag nan Craobh, . . . . . 55 
Oran eadar am Bàrd, agus Cailleach-Mhilleadh-nan- 

Dàn, 58 

Oran do Chailin àraidh, . . . . . 61 

Oran do'n Chailin cheudna, ..... 63 

Oran eile do'n Chailin cheudna, . - . . 66 

Iorram, ........ 69 

Brughaichean Ghlinne-Braon, . . . . 71 

Comhairle 'Bhàird do Mhaighdeanan òga, . . 73 

Oran do fhear turuis, — (Caluman,) ... 75 

Oran mar gun deanadh Seòladair Deasach e, . 78 

Oran do Dhuin' araidh, . . . . 81 

Oran Cumhaidh a rinn am bàrd' nuair a phòs a Lean- 

ann, ........ 84 

Oran eile, air an aobhar cheudna, . . . 89 

Achasan an Deididh, a deudach Dhomhnuill Fhriseil, 91 

ATH-LEASACHADH. 

Beannachadh Bàird do Shir Alasdair Mac-Choinnich, 97 

Dàn do Shir Alasdair Mac-Dhomhnuill Shleibhte, 99 

Cumha Choir'-an-easain 103 



ORAIN GHAELACH, 

LE 

UILLEAM EÒS. 



COMHRADH EADAR AM BARD AGU8 
BLATH-BHEINK 

Rinn am Bàrd an t-òran a leanas air dha bhi 'g amharc 
thar mullach cnuic, ann an Gearr-Loch, air Blàth-Bheinn 
an àirde Strath-Mhic-Ionmhuinn san Eilean-Sgiathanach, 
fearann duthchasach a shinnsear : tha e'g aslachadh air a' 
Bheinn " eachdraidh a sheinn air an linn a thrèig. " Tha 
Bheinn mar gu'm b'ann 'ga fhreagairt, a-gus a' crur an 
ceill gun d'thainig caochladh truagh oirre fein, on a sguir 
a shinnsear-sa dheth a tadhaich. 

Air Fonn — u Tuireadh nam Fiann." 

Mi blii'm shuicLh.' air tulaich fhaoin, 
'G amharc 'sa smaointeach fadheoidh, 
Cluain an domhain truagh an dàil, 
Gur cobhartach do'n bhàs gach feoil. 

's ionmhninn leam na chi mi thall ! 
Ribhinn nam beann nach fann gruaim ; 
'S dh' aithnichinn fein do thulach àrd, 
Ge cian a thar]adh mi uat. 



ORAIN LE UILLEAM R5S. 

O ! Bhlath-bheinn, àrsaidh, 's fàiltich frìdh. 
Bhiodli nio shinnsear-s' annt' a' sealg, 
Freagair dhomh le comas diamhair, 
O nach robh mi riamh 'gad f halbh. 

'S labhair an t-ùr-sgeul o shean, 

Le 'bhi 'toirt fa'near gach àm, 

O na lathaichean a chuaidh, 

Dh' ionnsaidh an trà thruaigh so 'th'ann. 

Dhiuchd an comas sin 'n am dliàil 
Ceart mar b'àill leam no ni 's mò ; 
Ged nach tuig am màl-shluagh dùr, 
'S nach rannsaich iad iùil air chòir. 

Ach chualas fathunn grathunn uam, 
Tabhann duanaich le guth fann — 
" Bu truagh leam do ghlaodh 'bhi 'teirbeirt, 
Mar chaora thearbaidh air chall. 

" B'eol domh t'aitim 's b'ait am bèus, 
Bhi 'siubhal sleibhe gun sgìos, 
Ach rè seal bha mise 'g iondran, 
Torghain do bhuidhne 'nam fhrìdh. 

" Chaill na h-ionadan am blàth, 

A's thriall gach Armunn àigh g'a uaigh ; 

Threig a' chruit a h-inneal dàna, 

'S leig a' chlàrsach bàs a fuaim ! 

" 'S tha Mac-talla balbh gun chainnt, 
Cha chluinn e caithream, no ceòl — 
Mo dhòigh gun deach' Mac-nan-creag, 
O bhi 'freagairt mar bu chòir. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

" Tha mise mar blia mi riamh, 
On a shoillsich grian air là — 
On a dhealraich gealach oidhch', 
Chnireadh mo ghoibhlean-s' 'an sàs. 

" Mns tainig an dìl' o neamh. 

Bha mo fhreamhan-s' air an cur; 

'S cha dean a h-uile neart an gluasad, — 

Bithidh mi gu buan air am muin. 

" Ach tha mi gun Triath talmhaidh còir, 
Mo choir' air siol Leòid, leoir an cron. 
Ach na-m faodainn-sa dhol thairis, 
Dhioladh Dùn-cain air a shon." 



OKAN DO SHIK EACHUNN 
GHEARK-LOCH. 

Am Fonn — " She rose and let me inS 

Tha m'aigne fein ag enidh leam, 
'S cha'n fheud mi bhi 'nam thàmh, 
'S mo rùin air fad 'gam iompachadh, 
'S mo shunndachd ris air fàs; 
O'n thogas fonn gu h-inntinneach, 
Gu'n seinn mi e gun dàil, 
O'n 's cuspair fìal ri aithris air, 
A charaicheadh mo chàil. 

Cuir ort do bhratan sòlasach, 
Dhail-flòran mhbr nan cluaiì, 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

'S biodh do gliarrain rò-chrannaibh 

'Gan cornhdachadh le h-uaill, 

Biodh co'-sheirm chruiteil, chèol-bhinneach, 

Nan smeòraichean 's nan cuach, 

Seinn furain bhinn air ghèugan da, 

'Cur eibhneis ann a chluais. 

Mhic-talla biths' a' freagradh, 
O do chreagan guth nan sonn, 
'S bi 'g aithris ceòl nam feadanan, 
Gu beadarach le fonn ; 
Biodh sòlais bhuan gun àireamh, 
Ag cur fàilteachaidh 'nad f honn, 
Air ceannard suairc nan Eachunnach 
Cur aiteis air le sunncL 

Shir Eachuinn Buaidh nan curaidhean, 

Bu fhraochail guineach, colg, — 

Nam pìob, nam pìc, 's nam brataichean, 

'S nan dù'-lann, sgaiteach, gorm ; 

Dh'an dualchas mor èuchd gaisgeantachd, 

Le tapadh air chul-airm ; 

'S ni'm b' ioghna' leinn ai 

Bhi 'leantainn dlù an ainm. 

'S craobh mhullaich, dhosrach àgh-mhor thu 

Dhe'n abhal a's àirde spèis; 

Gur droighean, ri do dhùsgadh thu, 

Gur seobhac sùil-ghorm trèun ; 

Gur leoghan nach gabh mùiseag tliu, 

Na'n cuirt' gu d' chunntas strèup; 

Gur didean dha do chàirdean thu. 

Nach d'theid gun spàirn a leum. 



OEAIN LE UILLEAM RÒS. 

Sar cheannard air sluagh currant' thu 

A dhoirteadh fuil 'sa bhlàr; 

Bhiodh cuimhneach, ciallach, faicilleach, 

Neo-lapach anns an spàirn ; 

Bhiodh reubach, fuilteach, faobharach, 

'Sa chaonnaig air an nàmh, 

'S bu treunail colg nan Eachunnach, 

Toirt euchd nan arm thar chàch. 

Gur sealgair sithne 'n garbhlach thu 
Nan agh bu mheanmnaich leum, 
'S cuilbheir caol neo-dhearmadach 
'Nad gheala-ghlaic gun chearb glèus. 
'S d' fheara lugh-mhor astarach, 
Gun airsneal as do dhèigh. 
'S bu cheòl gu mìn do chaiseamachd 
'Nuair dh' f haclaicheadh do bheul. 

Gur tearc anns an aois mheirgidh so 

Fear meanman an laoich òig; 

A bhuin air ais gu m' chuimhne-sa, 

'Nam inntinn an aois òir ; 

Bhiodh armadh nan sonn gasda sin, 

Mu'm pearsachan gun leon, 

'Sa chonnbhail fhalain threunanta, 

Le cleachdadh bèusach còir. 

Ach 's lionmhor Triath nach ainmich mi 
Tha'n Albainn mhòr nan cliar ; 
Sud suas le 'n òr 's le 'n airgead iad, 
'Measg almharach gun mhiagh ; 
Mur reic iad còir an duthchannan, 
Mas pill, cha'n f hiù iad trian ; 



ORAIN LE UILLEAM R(5S. 

'S na'n leanadh iad do shainhladh-sa 
Cha shloinnt' an call cho miad. 

Ach gnidheam gach buaidh fhior-ghlan dut 
Gun diobradh le deagh rùn, 
Mar bu dnal o t'aiteam dhut, 
Bhi 'd cheannard pailt 'an cliù; 
Sar mharcach nan stèud aigeantach, 
Nach geilleadh le lag chùis. — 
O ! guma slan a chi sinn thu, 
Air t 'ais a rìs an taobh s'. 

Gun dìth gu do thìr mhullaich thu, 

Nam frìdh 's nam fonn ard fial, 

Nam beann, nan gleann, 's nan coireachan, 

Na monaichean 's nan sliabh ; 

Gu talla bàn na rioghalachd, 

An robh do shinnsear' riamh, 

Gru priunnsail, suilbheir, mànranach, 

Cur sàraidh ann am fìon. 



OKAN DO MHAKCUS NAN GKEUMACH; 
AGUS DO'JST EIDEADH-GHAELACH. 

Air Fonn — " The Waulking o' the Fauld." 

Is trom an t-arsneul so 'th'air m'aigne, 
Le fadachd 's le mi-ghean, 
A bhuin mo threoir 's mo thàbhachd dhiom, 
Cha ghabhadh cèol na mànran rium ; 



0RAIN LE UILLEAM RoS. 

Aeh thainig ùr fchosgair'* da m' iunnsaidh, 
Dhuisg mi as mo shuain ; 
'Nuair fhuair mi 'n sgeul bha mor ri eigh'd 
Gu'n d'eatromaich mo smnain. 

Is làtha sealbhach, rathail, dealrach, 

Alloil, ainmeil, àgli-mhor, 

A dh'fhuasgail air na h-Albannaich, 

O mbachraichean gu garbhlaichean, 

O uisge-Thuaidt gu Arcamh chuain, 

O Dheas gu Tuath gu lèir; 

Is binne 'n srann feadh shrath a's ghleann, 

Na òrgan gun mheang glèus. 

A Mharcuis òig nan Grèumach, 
Fhir ghleust' an aigne rioghail, 
O ! guma buan air d'aiteam thu, 
Gu treubhach, buadhach, macanta; 
'S tu 'n ùr-shlat àluinn 's mùirneil blàth 
De'n fhiubhaidh àrd nach crion ; 
Gur tric na Gaèil ; g òl do shlàint', 
Gu h-àrmunnach air fìon. 

Mo cheist am firean foinneamh, dii'each, 
Maiseach, fior-ghlan, ainmeil, — 
Mo sheobhag sùil-ghorm amaisgeil, 
Tha còmhant, cliùtach, bearraideach, 
A b'àird' a leumadh air each-srèine, 
'M barrachd euchd thar chàch; 
'S tu bhuinig cùis a bharr gach cùirtj 
'S a chuir air chùl ar càs ! 

* A herald, courier, or harbinger. 
f The water of Tweed. 



OEAIN LE UILLEAM K,5S, 

Air bhi air fàrsan clliomh gach là 
Gur tu tlia ghnà air m' inntinn ; 
Mo ruin do'n tìr o'n d'iniicli mi, 
'S mo shùil air fad gu pille ri. 
'Sann thogas orm gu grad mo cholg 
Le aigne meanmnach treun — 
Mo chliabh tha 'gabhail lasaidh aighir, 
'S ait mo naigheachd fein. 

Thaìmgfasan anns an achd 

A dh'òrdaich pailt am fèile, 

Tha èiridh air na breacanan 

Le farum treun neo-lapanach, 

Bidh òighean tapaidh 'sniomh 'sa dath 

Gu h-eibhinn, ait, le uaill, 

Gach aon diu 'g eideadh a gaoil feiii 

Mar 's reidh leo anns gach uair. 

Biodh cogadh ann no sioth-chainnt, 

Cha chuir sin sior-euchd* oirnn. 

An arm no feachd ma thogras iad, 

No 'n àr-amach cha 'n obamaid, 

Le'r teannadh suas ri uchd an f huath's', 

Le'r n-earradh uasal fein; 

Le lannan cruadhach, neart-mhor, buan, 

A leantainn ruaig gun sgìos ! 

On fhnair smnfasan le'r sàr-chleachdadh, 

Dùisgeadh beachd ar sinnsear, 

Le rùn gun cheilg 's a h-uile fear, 

'S gun mheirgh' air leirg nau Liinnuinneachj 

Le sunnd a's gleus, a's barrachd speis 

Toirt àite fein do'n Bigh ; 

* Tiomachd. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 9 

Mo bhàs gun èis mar b'fhearr leam fein sin, 
No ge d' èibhte 'n t-sìth ! 



ORAN AN T-SAMHRATDH. 
Ant Fonn — " Now wat ye wha I met yestreen." 

! mosgleamaid gu suilbliear aìt, 

Le sunndachd ghasd', a's èireamaid, 
Tha 'mhadainn so le furan caomh 

Toirt cuiridh fhaoiltich, èibhinn, duiun; 
Cuireamaid f àilt air an lò, 

Le cruitean ceòlmhor, teud-bhinneach, 
'S biodh ar cridhe 'deachdadh fuinn, 

'S ar beoil a' seinn le spèirid dha. 

Nach cluinn thu bith-fhuaim suthain, seamh, 

'S a 'bhruthainn sgeamhail bhlà-dhealtraich, 
'S beannachdan a nuas o neamh 

A' dortadh fial gu làr aca : 
Tha nàdur a' caochladh tuair 

Le caomh-chruth, cuannda, pairt-dhathach, 
'S an cruinne iomlan, mu'n iath 'ghrian, 

A' tarruing fiamhan gràsail air! 

Nach cluinn thu còisridh stolda, suairc', 
'S an doir' ud shuas le'n òranaibh, 

Seinn cliu dha'n Cruthadair fein, 
Le laoidhean ceutach, sòlasach, 

Air chorraibh an sgiath gun tàmh, 
Air meangain àrd nan rò-chrannaibh, 



10 OEAIN LE UILLEAM RÒS. 

Le'n ceileirean 'toirt molaidli bhinn, 
Dha'n Ti dh'ath-phill an bèotachd riu. 

Gu'm b'fhearr na bhi'n cadal an tàmh, 

Air leabaidh stàta chloimh-itich, 
Eiridh moch 's a' mhadainn Mhài', 

Gu falbh nam fàsach feornanach — 
Ruaig a thoirt air bharr an driùchd, 

Do dhoire dlù nan smeòraichean, 
Am bi tùis a's cubhraidh na fion, 

Le f àile ciatach ròsanan. 

Tha feartan toirbheartach, neo-ghann, 

'S an am so gun ghreann dubhlachdaeh, 
Cur trusgain throm-dhait' air gach raon, 

Le dealt, 's le braon 'gan ùrachadh ; 
Tha Flora 'comhdachadh gach cluain, 

Gach glaic, a's bruaich le flùraichean ; 
'S bi'dh noinean, ròsan, 's lili bhàn, 

Fo'n dithean àluinn, chùl-mhaiseach. 

Tha Phcebus fein, le lòchrann àigh, 

Ag òradh àrd nam beanntaichean, 
'S a' taomadh nuas a ghathan tlà, 

Cur dreach air blàtli nan gleanntanan ; 
Gach innseag 's gach coirean fraoich 

A' tarruing faoilt na Bealltainn air; 
Gach fireach, gach tulach, 's gach tom 

Le foirm cur fonn an t-samhraidh orr'. 

Tha caoin, a's ciuin, air muir 's air tir, 
Air machair mhìn 's air garbh-shleibtibh ; 

Tha cùirnean driùchd 'na thùir air làr, 
Ri àird 's ri àin na geala-ghreine; 



0IIAIN LE UILLEAM EOS. 1 1 

Bi'dh coill', a's por, a's fraoch, a's fèur, 
Gach iasg, gach èun, 's na h-ainmhidhean 

Bi teachd gu'n gnàsalachd 's gu nòs, 
'Nan gnè, 's 'nan doigh, 'san aimsir so. 

Gur èibhinn àbhachd nìonag òg, 

Air ghasgan feoir 'sna h-aonaichean, 
An gleanntaibh fàsaich 's iad gu suairc', 

A' falbh le buar 'gan saodachadh; 
Gu h-ùrail, fallain gun sgios, 

Gu maiseach, fìalaidh, faoilteachail, — 
Gu neo-chiontach 's gun cheilg, a's gràs 

Nan gaol a' snàmh 'nan aodannan. 

Uainn gach mi-ghean, sgios a's gruaim, 

'S na bidheamaid uair fo'n ainneartan ; 
Crathamaid air chùl gach bròn, 

Le fonn, 's le ceòl, 's le canntaireachd ; 
'S binn' an tathaich sud mar cheud 

Na gleadln-aich èitidh chabhsairean, 
'S mi 'm pillein cùraidh, cùl-ghorm fraoich, 

'S na brughaichean saor o'n champaraid. 

Bitheadh easlaint èitigeach, gun chlì 

An didean rimheach sheomraichean; 
Bitheadh èucailean gun speis, gun bhrigh, 

'N" aitribh righrean, 's mhor-uaislean ; 
Biodh slàinte chonnabhalach gach ial, 

Am bùthaibh fìal gun stròthalachd, 
Aig Gaeil ghasd' an èididh ghearr, 

Fir speiseil, chairdeil, rò-gheanach ! 



.12 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

OBAN AIR GAOL NA H-OIGHE DO 
CHAILEAN. 

Air do'n bhàrd a bhi 'siubhal air feadh Gàeldachd sior- 
rainachd Pheirt, thàrladh dha tuiteam air achadh fàsaich 
far an robh nighean tuathanaich eireachdail maille ri seir- 
bheisich, air àireachas le sprèigh a h-athar. Dh'fhiadhaich 
i 'm bàrd. le caoimhneas gu fantuinn leo rè beagan laithean, 
a sgios a chur seachad, agus iadsan aonaranach, 's dèigheìl 
air cuideachd: ghabh e 'n tairgse gu toileach agus dh'fhan 
e leo — Air dha fein agus do'n chailin èolas math a chur 
air a che'ile dh'innis i dha gu'n robh — " A h-aigne òg gu 
tromfo' lèoìi," le i-fein agus òganach araidh da'm Vainm 
Cailean a bMn deigh air a chèile, agus nach fuiligeadh a 
càirdean d'i a phòsadh, do-bhrì nach robh e cho saibheir no 
chò mor-inbheach rithe-se. Gearr mar a bha 'n ùin a chaith 
am bàrd na fochar chunnaic e gu tric an ribhinn àigh agua 
Cailean a' comhlachadh a che"ile, ann an glacagan uaigneach 
an fhàsaich ri conadal diamhair, far an do shonraich iad 
latha pòsaidh, an ni fadheoigh a thachair mu'n d'fhag 
e-fein an t-achadh. Chum iad e ri chuid de'n chuirm 
phòsaidh, a's sheinn e 'n t-òran a leanas do na chkraid shona, 
agus thriall e air a thuras, a' guidhe — "Sòlas gunchrìch 
do'n chomun chùin." 

Ann am madainn chiùin clièitein, 
'S an sprèidh air an lon, 
Agus cailin na buaile, 
Gabhail nuallain mu'n cò-ir; 
Do bhi gathanan Phcebus, 
A' cur an ceill tro' na neoil, 
La bhuadhaich, ghil, eibhinn, 
'S las na speuran le ròs. 

Ach cha t 'e 'n tàin, bha'd a' tiona.1, 
Anns an innis sa' ghleann, 



ORAIN LE UILLEAM ROS. 13 

So' bhuin m'aigne gu luasgan, 
'S nii air chuairt anns an àm, 
Ach an cailin bu dreach-mhoire', 
Mìne, mais', agus loinn, 
Bh'air an tulaich 'nam fochair, 
Gu ciuineil, foistmeach, grinn. 

Shnamh mo smuaintean an ioghnadh, 

'S thuit mi 'n caochladh ro-mhòr, — 

Sheas mi snasaicht' mar ìomhaidh, 

'G amharc dian air an òigh. 

'S ge do bhrosnaich mo dhùrachd mi 

Dh'eisdeachd ùr-laoidh a beoil, 

Stad mi ris le munadh, 

'S dheachd mi rùn gu bhi foil. 

Ach gur deacair dhomh innseadh, 
Leis mar dhiobrainn 'an cainnt, 
Dreach na finn' ud, 's a h-àilteachd, 
A thug bàrr air gach geall; 
Tha slios geala-mhin mar eala, 
No mar chanach nan gleann, 
'Sa h-anail chùrraidh mar chaineal, 
beul meachair gun mheang. 

Bha falt cama-lùbach, bòidheach, 
Bachlach, òr-bhuidhe, 'na dhuail, 
Càs-bhuidhe, sniomhanach, fàinneach, 
An neo-chàramh, mu'n cuairt 
T)o bhràghad sneachdaidh a b' fhior-ghlain — 
Fo' lic bu mhin-dheirge gruaidh, 
■ Gun innleachd bhàth, ach buaidh nàduir, 
A' toirt gach bàrr dliut gun uaill? 



1 4 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Aghaidh bhaindidh, ghlan, mhodhar, 

Bu bhinne, ròs-dheirge, beul ; 

Suil mheallach, ghorm, thairis, 

Caol-mhala, 's rosg rèidh ; 

Uchd soluis, lan sonais, 

Geala bhroilleach mar ghrèin 

'S troidh mhìn-gheal, chaoin, shocrach, 

Nach doich'neadh am fèur. 

Ach gu dubhar na coille, 
(Am binne 'n goireadh a' chuach,) 
Bha 'm fochar na h-innse, 
Gus an tionailt' am buar ; 
Gu'n do dh'imich an cailin, 
, Mìn, farasda, suairc' ; 

Ghleus i guth, 's ghabh i òran, 

'S bu rò-bhinn cheòl 'bheireadh buaidh, 

B'ann air gaol 'bha i 'tighinn, 
'S rùn a cridhe, 'sa buaidh, 
jDo dh'òg-laoch nan ciabh òr-bhuidh, 
An leitir Laomuinn nan cuach. 
Do dhiuchd uiseag, a's smeòrach, 
Am barraibh rò-chrannaibh suas, 
A's sheinn cho binn an co'-ghleus d'i, 
'S gu'n do dh'èisd mi car uair'. 

"0 Chailein! Chailein !" 
Do sheinn cailin nan gaol, 
" Cia f àth nach d'thigeadh tu tharais, 
Do ghleannan falaich nan craobh ì 
? Us nach iarrainn-s' air m'òrdugh, 
De stòras, no 'mhaoin, 



0RAIN LE UILLEAM EOS. 15 

Ach 'bhi 'laidhe 'nad asgail, 
Fo do bhreacan 'san fhraoch. 

" Gu'm b'òg mis' agus Cailean, 
Ann an gleannan na cuaich ; 
A's sinn a 'tional nan dìthean, 
Leinn fein feadh nan cluan ; 
A's sinn 'gar leagadh 'nar sìneadh, 
'ISfuair bu sgì leinn air bruaich ; 
'S bhiodh na cruitearan sgiathach, 
'Cur ar cionalais uainn. 

" Gu'm bu neo-chiontach mànran 

Mo ghràidh anns a' choill ; 

A's sinn a' mireadh 'nar n-aonar, 

Gun smaointean air foill ; 

Sinn gun mhulad, gun fhadachd, 

O mhadainn gu h-oidhch', 

Agus Cupid 'gar tàladh, 

Gu toirt gràidh, 's sinn 'nar cloinn. 

" 'S ge do thainig an samhradh, 
'S mi sa' ghleann so ri sprèidh ; 
Gur e's tric leam am fàgail, 
'S bithidh càch as an dèigh ; 
'Sann a dhiuchdas mi thairis 
Do na gharran leam fein, 
Gu bhi 'taomadh mo dhosgainn 
Ann am fochar nan gèug. 

" Tjba mo chàirdean fo ghruaim rium, 
O'n là 'chual' iad mar thà : 
Gur h-annsa leam Cailean 
Na fear-baile le 'thàn ; 



16 OKAIN LE UILLEAM ROS. 

Ach clia trèiginn-s' mo chèud-ghradh, 

Gus an gèillinn do'n bhàs ; 

On a gheall e bhi dìleas, 

Cia fàth mu'n dìbrinn-sa dha V 



So mar sheinn an caomh chailin, 
Tòsan tairis a gràidh, 
'Sa boid sheasmhach d a ceud ghaol, 
A's nach dìbreadh gu bràth. 
Gach òigh' eile da'n cluinn so, 
Gu'n robh a h-inntinn gu bàs, 
Gu bhi' leantainn an t-samh'l ud, 
Gun a h-anntoil thoirt dha. 

A ch air bhi grathunn 'nam thàmh dhonih, 

'S mi gun àbhachd san ròd, 

'S mo chliabh air lasadh le h-èibhneas 

A' tabhairt èisdeachd do'n òigh — 

Chunnacas òganach gasda 

Teachd o leacainn a' chrò, 

'S e le uile shàr imeachd, 

'S b'ann gu innis nam bò. 



"s 1 



Bha'dhreach,'s a dhealbh mar bu mhiannach, 

Le òigh iarraidh dh'i fein, 

An tùs briseadh an rùnachd, 

'S i fo h-ùr bhlàth air feill; 

Beachd a b'fhearr, bu neo-fhurasd 

A thabhairt tuille 'na dhèigh, 

Air an òganach mhaiseach, 

A' teachd o leacainn nan gèug. 



OllAIN LE UILLEAM RÒS. 1 7 

Acli sùil dlia'n d'thug an t-òg gasda 
Bu rioghail mais' air gach taobh, 
Dhearc air òigh nan ciabh cas-bhuidh', 
Siar fo asgail nan craobh; 
Dheachd a chridhe le furtachd 
Gu'm b'e sud cuspair a ghaoil, 
A's ghuidh e beannachd da 'n chòdhail, 
A bheag am bròn doibh araon. 

Is ann an glacaibh a chèile, 
Le mor speis mar bu mhiann, 
Ghlais an dithis ud le èibhneas, 
'S an rùn rèidh 'gan cur dian; 
'S o'n bha furan cho tairis, 
'S nach b' f huras aithris cho fial, 
Ghuidh mi sonas gun dìth dhoibh. 
Gu là na crìch 'us mi 'triall. 



MARBH-RANN DO PHRIUNNSA 
TEARLACH. 

CO'-SHEIRM. 

Soraidh bhuan dha'n t-Suaithneas bhàn, 
Gu là-luain cha ghluais o'n bhàs ; 
Ghlac an uaigh an Suaithneas bàn— 
'S leacan fuaraidh tuaim' a thàmh ! 

Air bhi dhomh-sa triall thar druim 
Air Di-dònaich, 's comhlan leam, 



18 ORAIN LE UILLEAM EÒS. 

Leuglias litir naigheachd leinn, 
'S cha sgeul ait a thachair innt', 
Soraidh bhuan, &c. 

Albainn àrsaidh ! 's fathunn bròin, 
Gach aon mhuir bhàit' tha 'bàrcadli oinin, 
T'oiglire rioghail bhi san Ròimh, 
Tirt' an caol chist' liobhta bhòrd ! 
Soraidh bhuan, &c. 

'S trom leam m'osnaich anns gach là 
'S tric mo smuaintean fad' o làimh — 
Cluain an domhain truagh an dàil, 
Gm* cobhartach gach feòil do'n bhàs ! 
Soraidh bhuan, &c. 

Tha mo chrìdh' gu briste, fann, 
'S deoir mo shùl a' ruidh mar allt, 
Ge do cheilinn sud air am, 
Bhrùchd e mach 's cha mhisde leam. 
Soraidh bhuan, &c. 

Bha mi seal am barail chruaidh, 
Gu'n cluinnto caismeachd mu'n cuairt ; 
Cabhlach Thearlaich 'thigh'n' air chuan 5 
Ach thrèig an dàil mi gu là-luain, 
Soraidh buadh, &c. 

'S lionmhor laoch a's mili treun. 
Tha 'n diugh an Albainn as do dheidh, 
Iad fos n-iosal 'sileadh dhèur, 
Rachadh dian leat anns an t-strèup. 
Soraidh bhuan, &c. 



ORAIN LE UILLEAM EOS. 19 

'S gur neo-shubhacli, dubhach sgì, 
Do threud ionmhuinn anns gach tìr, 
Buidheann mheamnach bu gharg clì, 
Ullamh, arm-chleasach san t-strìth. 
Soraidh bhuan, &c. 

Nis cromaidh na cruiteran binn, 
Am barraibh dhos fo sprochd an cinn, 
Gach beò bhiodh ann an srath no'm beiim 
A' caoidh an co'-dhosgainn leìnn. 
Soraidh bhuan, &c. 

Tha gach beinn, gach cnoc, 's gach sliabh, 
Air am faca' sinn thu 'triall, 
Nis air call an dreach, 's am fiamh, 
O nach d'thig thu chaoidh nan cian. 
Soraidh bhuan, &c. 

Bha'n t-àl òg nach fac tha riamh, 
'G altrum gràidh dhut agus miagh, 
Ach thuit an cridhe nis 'nan cliabh, 
O na chaidil thu gu sìor. 
Soraidh bhuan, &c. 

Ach biodh ar n' ùirnigh moch gach là 
Ris an Tì a's aird' a tà, 
Gun e dhioladh oirnn gu bràth 
Ar 'n èucoir air an t-suaithneas bhàn. 
Soraidh bhuan, &c. 

Ach's eagal leam ge math a' chlèir, 
'S gach sonas 'gheallair dhuinn le'm beul 
Gu'm faicear sinn a' sileadh dhèur, 
A chionn an Suaithneas bàn a thrèig. 
Soraidh bhuan, &c. 



20 OEAIN LE UILLEAM EÒS 

Cuireamaid soraidh uainn gu rèidh, 
Leis na dh'imicheas an cèin, 
Dh'ionnsaidh 'n àit 'na laidh an rèul, 
Dh'fhogradh uainn gach gruaim 'us neul 
Soraidh bhuan, &c. 

'S bitheamaid toilicht' leis na tha, 
O nach d' fhaod sinn bhi na's fearr, 
Cha bhi nar cuairt an so ach gearr, 
A's leanaidh sinn an Suaithneas bàn, 

Soraidh bhuan do'n t-Suaithneas bhàn, 
Gu là-luain cha ghluais o'n bhàs ; 
Ghlac an uaigh an Suaithneas bàn 
'S leacan fuaraidh tuaim' a thàmh ! 



MIANN AN OGANAICH GHAELICH. 

Aie Fonn — " Well go no more a roving." 

Tha sud do ghnà air m'inntinn, 

Le iompaidh chinntich, reidh, 

'S gur fada o'n bu mhiannach leam, 

Gu'n triallamaid dha reir ; 

'Sa nise o nach urrainn mi 

'Ga chumail orm gu lèir, 

Bi'dh mi fadheoidh ag aideachadh 

Na th'agam dhut de spèis. 



OKAIN LE UILLEAM RÒS. 21 



LUINNEAG. 

An sin treigeamaid am fàrsan, 
'S gu'm b' f hearr na bhi air chuairt, 
Bhi niaille ris a' chailin ghrinn. 
Le farasdachd gun ghruaim. 
An sin treigeamaid, &c. 

Gach aon a chi mi 's beartaiche, 
Bithidh spailp orr' as am maoin; 
Ach sud cha b'mTainn m' iasgach-sa, 
Ge d' liathainn leis an aois; 
Mo nàdur ge d' bhiodh iarratach, 
Dh'a mhiann 's nach d'thugainn taobh ; 
Le snaim cho dian cha shnasaichinn, 
Mur glactadh mi le gaol. 
An sin treigeamaid, &c. 

No ged' bu shamhl' an stòras mi, 
Ge neònach sud leibh fein. 
Dha'n neach dha'n liugh' tha 'chòraichean. 
Tha 'm Breatainn mhòir gu lèir ; 
Ge soilleir inbhe 'n stàta sin, 
Cha tàladh e mi ceuni ; 
'S air mhìltean òir cha lùbainn-s' 
Ach an taobh dh'am biodh mo dhèidh. 
An sin treigeamaid, &c. 

Gach fear dh'am beil na smaointean so, 

Bithidh m'aonta dha gu mòr, 

Air chumha gun ghnè theag-mhaladh, 

R'a fhaotainn bhi ria dhòigh ; 

A rùn-sa 'nuair a dh'fhiosraichinn, 



22 ORAIN LE UILLEAM R5S. 

Na'm measainn bhi air chòir, 
Gu'm molainn gun a diobairt dha> 
Cho fad 's a bhiodb e beò. 
An sin treigeamaid, &c. 

Gu'm b'ait leam cailin fmealta, 
'S i maiseacli, fior-ghlan, ciùin; 
Ged nach biodh ni, no airgiod aic', 
Ach dreach a's dealbh air thùs; 
Ach snd na'n tàrladh aic' a bhi 
'S ga rèir bhi pailt 'an cliù, 
Cha chreidinn gu'm bu mhisd' i c> 
'S i fein bhi glic air chùl. 
An sin treigeamaid, &c. 

Cha trèiginn fein a' bharail sin, 
A dh'aindeoin 's na their càch, 
Le iomluaths gu bhi caochlaideach, 
'S nach aontaicheadh mo chàil ; 
Gach fear bi'dh mar a's toileach leis 
Gun choireachd uam gu bràth, 
'S leanas e gu dìchiollach, 
A' bheirt a chi è 's fearr. 
An sin treigeamaid, &c. 



OEAIN LE UILLEAM EÒS. 23 

AIIANN NA H-OIGHE GAÈLICH. 

AlE AN FHONN CHEUDNA. 

Na'n tàrladh dhomh sin fheatainn, 

Cha b'eigin leam no càs, 

Bhi 'g iomlaid gaoil gun fhadal ris, 

'S gu rèidh 'ga aidmheil dha, 

'Sa dh' aindeoin uaill a's gòraich 

Nan òighean òga, bàth, 

'Se sud an teuchd gu dideanadh, 

An cridheachean gu bràth. 

LUINNEAG. 

Gu'm b' annsa na bhi m'aonar, 
Mo lamh 's mo ghaol thoirt uam, 
Maraon a's lùbadh farasda, 
Le òigf hear fearail suairc. 
Gu'm b'annsa, &c. 

Na'n deanadh fortan fàbhar rium, 
'S an dàil sin 'chur mu m' chòir, 
Le òigfhear maiseach, mìleanta 
Gun anbharr, no dìth stòir, 
A chur an taobh am bithinn-sa, 
'S mi fein am nighin big, 
Gun easbhuidh seadh no phàirtean aìr 
Cha'n àiche'ainn è ach foil. 
Gu'm b' annsa, &c, 



24 0RAIN LE UILLEAM RÒS. 

B'e sud an cèile 'thaghainn-sa, 
'S cha chladhaire neo-threun, 
'Gani biodh làn nan cobhraichean, 
De'n òr 's gun trèoir dha rèir; 
A threudan a' tighinn thairis air, 
Le barrachd dhe gach sèud, 
Cha'n f hàgadh saoibhreas sona mi, 
Gun toileachas 'na dheidh. 
Gu'm b'annsa, &c. 

Gu'n cumadh Ni-math uam-sa sud, 
Fear gàbhaidh, cruaidh, gun chliù ; 
]STa f hìonaig dhriopail, gheur-chuisich, 
Bhios lèirsinneach le 'shùil ; 
Gun tomad a measg dhaoine dheth, 
Gun ghean, gun f haoilt, 'na ghnùis, 
Gun fhàilteachd chàirdeil, fhuranach — 
Gun uirghiall aig a's fiù. 
Gu'm b' annsa, &c. 

Ach òigfhear dreachmhor, tàbhachdach. 

Neo-àrdanach 'na ghnè, 

Bhios calma 'nuair a's èigin da, 

'Us rei'-bheartach dha rèir; 

Gun storas bhi tigh'nn thairis air, 

Gun aim-bheartas gu lèir, — 

'Se sud na'm faighinn m'iarratas, 

A mhiannaichinn dhomh fein. 

Gu'm b' annsa na bhi m'aonar, 
Mo lamh 's mo ghaol thoirt uam, 
Maraon a's lùbadh farasda, 
Le òigfhear fearail suairc. 
Gu'in b' annsa, &c. 



ORAIN LE UILLEAM ROS. 25 

ORAN AR AISEAO AN FHEARAINN 

DO NA CHSTN FHEADHNA SA' 

BHLIADHNA— 1782. 

LUINNEAG. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, 

Ho i hoiriunn hòro. 

Their mi hòro hùgo hòirinnn. 

Thug m'inntinn air fad gu beadradh, 
Mar nach leagadh bròn i. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c 

Bitheamaid gu màranach, geanach, 
Fearail, mar bu chò-ir dhuinn. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 

0^^' am bola breac 'na tharuing, 
'S glaineachan air bòrd dhuinn. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 

Chualadh mi naigheachd a Sasghunn, 
Bis 'na las mo shòlas. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 

Na Suinn a bha 'n iomairt Thearlaich, 
Thigh'nn gu dàil an còrach. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c, 

'S ge d' tha cuid diu sud a thriall uainn s 
Tha 'n Iarmad air foghnadh. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &G. 



26 OllAIN LE UILLEAM RÒS. 

Cosgamaid bolla de chuinneadh 
Nan Suinn nacli eil beò dhiu. 

Their nii hòro hùgo hòiriunn, &c. 

Tostamaid suas gach ceann-finidh, 
Bh'anns an iomairt mhoir ud. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 

Tostamaid suas luchd 'ga leanmhuinn, 
Gun dearmad air Deòrsa : 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 

Guidheamaid sonas le suaimhneas 
Bhi buan do B-igh Deòrsa, 

Their mi hòro hùgo hoiriunn, &c. 

Sluagh Bhreatainn agus Eirinn, 
Geilleachdainn da mhòrachd. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, àc. 

Ge bu duilich leinn an sgeul ud, 
Mac Bigh Seumas fhògradh. 

Their mi hòro hùgo hoiriunn, &c. 

Feudaidh mac bodaich a reiste, 
Bhi cuir bleid a stòras. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 

'S gu'n d'thig tuisleadh air na righi'can 
Mar a dhiobras blach, 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 

Fonn 'an cinnich fior shiol coirce, 
Cinnidh fochan òtraich : 

Tlieir mi hòro hùc;o hòiriuni), &c 



ORAIN LE UILLEAM ROS. 27 

Mar thug mi gu ceann mo luinneag, 
Sguiridh mi gu stòlda. 

Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 



ORAN GAOIL. 

A rinn am bkrd d'a leannan, Mòr KSs, maighdean òg 
urramach a thug barrachd air mòran ann an sgeimh, agus 
an deagh ghiulan' 'sa bha ro thaitneach r'a amharc oirre. 
Is ann d'i thug am bard a cheud ghaol, air dha a faicinn 
aig co'-thional dannsaidh, a b' abhaist do dhaoine uaisl' 
eugsamhuil a chumail air amaibh sònraicht', ann am Baile 
Steomabhaidh ann an Leoghas. — Is ann air maise, mal- 
dachd, agus air buaidhean ion-mholt' na ribhinne so, a 
rinn am bàrd a chuid a's mo dheth a chuid oran. 

Feasgar Luain, a's mi air chnairt, 

Gu'n cualas fuaim nach h' f huathach leam : 

Ceòl nan teud gu h-òrdail, rèidh, 

A's còisir cla rèir os a chionn; 

Thuit mi'n caochladh leis an ioghnadh, 

A dh'aisig mo smaointean a null ; 

'S chuir mi'n ceill gu'n imichinn cèin, 

Le m'aigne fein, 's e co'-strèap rium. 

Chaidh mi steach an ceann na còisridh, 
An robh òl, a's ceòl, a's dàmhs', 
Ribhinnean, a's neasgaich òga, 
'S iad an òrdugh grinn gun mheang; 



28 ORAIN LE UILLEAM R5S. 

Dhearcas fa leath air na h-òighean, 

Le rosg fòil a null 's a nall ; 

'S ghlacadh mo chridhe, 's mo shùil cò'ladb, 

'S rinn an gaol mo leòn air ball ! 

Dhiuchd mar aingeal, mu mo choinneamh, 
'N ainnir òg, bu ghrinne snuadh; 
'Seang shlios fallain air bhlà canaich, 
Nb mar an eala air a' chuan; 
Sùil ghorm, mheallach, fo chaol mhala 
'S caoin' a sheallas 'g amharc uath', 
Beul tlà, tairis, gun ghnè smalain, 
Dha'n gnà carthannachd gun uaill. 

Mar ghath grèin' am madainn chèitein, 

Gu'n mheath i mo lèirsinn shùl, 

'S i cèumadh ùrlair gu rèidh, iompaidh, 

Do reir pungannan a' chiùil; 

Bibhinn mhòdhail, 's fior-ghlann f òghlum, 

Dh'f hion-f huil mhòrdhalach mo ruin ; 

Beul nan òighean, grian gach còisridh, 

'S i'n chiall chòmhraidh, cheòl-bhinn, chiuin. 

'S tearc an sgeula sunnailt t'èugaisg, 

Bhi ri fheatainn san Boinn-Eorp, 

Tha mais', a's fèile, tlachd, a's cèutaidh, 

Nach facas leam fein fa m' chòir, 

Gach cliù a' f às riut am mùirn, 's an àillteachd 

An sùgradh, 's am mànran beoil ; 

'S gach buaidh a b'àilli, bh' air Diàna, 

Gu leir mar fhàgai], tha aig Mòir, 

'S bachlach, dualach, c'as-bhuidh', cuachach, 
Càradh suaineis gi^uag do chinn, 



ORAIN LE UILLE AM RÒS. 29 

G-u h-àluinn, bòidheach, fàinneach, òr-bhuidh', 
An caraibh seòighn' san òrdugh grinn, 
Gun chron a'fas riut, a dh' f heudt' àireamh, 
O do bharr gu sàil do bhuinn; 
Dhiuchd na buaidhean, òigh, niu'n cuairt dut, 
Gu meudachdain t' uaill 's gach puing ! 

Bu leigheas èugail, slan o'n Eug, 
Do dh' fhear a dh' fhèudadh bhi mu d' chòir, 
B' f hearr na'n cadal bhi 'na d' f hagaisg, 
G' èisdeachd agallaidh do bheoil; 
Cha robh Bhenus a measg leugaibh, 
Dh' aindeoin fèucantachd cho bòidh'ch, 
Bi Mor nigh'n mhìn, a leon mo chrìdh', 
Le buaidhean, 's mi 'g a dìth ri m' bheò. 

'S glan an fhion-fhuil as 'na fhriamhaich 
Thu gun fhiaradh mhiar, no niheang; 
Cinneadh mòrdhalach, bu chròdha, 
Tional cò'ladh cho'-stri lann, 
Bhuin'eadh cuise bharr nan dù'-ghall, 
Sgiursadh iad gu'n dùchas thall, 
Leanadh ruaig air Cataich fhuara, 
'S toirt buaidh' orr' anns gach ball. 

Tha cabar-feigh an dlùth's do reir dhut, 

Nach biodh eisleineach san t-strìth, 

Fir nach obadh leis 'gan togail 

Dol a chogadh 'n aghaidh Righ; 

Bu cholgail, faiceant' an stoirm feachdaidli^ 

Armach, breacanach, air tì 

Dol san iomairt gun bhonn gioraig, 

'Siad nach tiileadli chaoidh fo chìs. 



30 ORAIN LE UILLEAM ROS. 

'S trom leam ni'osnadh, 's cruaidh leam m 'flioffcan 

Gun ghlèus socair, 's mi gun sunnd, 

'S mi ri smaointean air an aon rud, 

A bhuin mo ghaol gun ghaol d'a chionn. 

Throm na Dùilean peanas dùbailt, 

Gu mis' umhlachadh air ball, 

Thàlaidh Cupid mi san dùsal, 

As 'na dhùisg mi brùite, fann ! 

Beir soraidh uam do'n ribhinn shuairc', 
De'n chinneadh mhòr a's uaisle gnàs, 
Thoir mo dhùrachd-sa g'a h-ionnsaidh, 
'S mi'n deagh rùn d'a cùl-bhuidh bàn. 
'S nach bruadar cadail a ghluais m'aigne, 
'S truagh nach aidich è dhomh tàmh, 
'S ge b'ann air chuairt, no thall an cuan, 
Gu'm bi mi 'sniuainteach' ort gu bràth. 



MOLADH A BHAliU) AIR A THIE FEIN, 

AIB, DHA BHI AIR FARSAN AN1S T 

AN TTR CHOIGRICH. 

On is f àrsan leam gach là, 

Bi'dh 'n stràchd so gu Braid-Albann, 

A dh'fheuch am fearr a gheibh mi slàint, 

A thigh'nn gu àird nan garbh-chrioch, 

'S ge do dhìrich mi Lairc Ila. 

Tha mo spìd air falbh uam, 



OEAIN LE UILLEAM EOS. 31 

Ge tùs bliadhn' ùir' e 's beag mo shùrd, 
Ri brughaiehean Choire-Chorniaic. 

A thaigh Chill-Fhinn, cha bhuanachd leinn, 

Air chinnt' ge d' tha thu bòidheach, 

A bhi ri sneachd a' diol mo leapa, 

Dha'n t-Sasgunnach dhòite, 

'Si'n tìr fo thuath dha mòr mo luaidh-sa, 

Ghluais mo smuain gu òran, 

'S mi air beallach 'triall ri gaillinn, 

Gu fearann nach èol domh. 

A Shrath Chinn-Fhaolan nam bà-maola 

'S nam fear-caola, luatha, 

'S mi nach taoghladh, air do ghaol thu, 

Nochd gur faonraidh fuar thu; 

Thu'irt beul an ràfaird rium gu'm b'fhearr, 

Na Gearr-loch an Taobh-Tuatha, — 

Fearann gortach, làn do bhochdainn, 

Gun socair aig tuath ann. 

Beir mo shoraidh thìr a' mhonaidh, 

A's nam beann corrach, àrda, 

Frìdh nan gaisgeach 's nan sonn gasda, 

Tìr Chlann-Eachuinn Ghearr-loch, 

Gur uallach, eangach, an damh breangach, 

Suas tro' ghleannan fàsaich ; 

]3i'dh cuach 's a' bhadan, 'seinn a leadainn, 

Moch 's a' mhadainn Mhài', 

Gum b'e Gearr-loch an tìr bhàigheil, 
'S an tìr phàirteach, bhiadhar, 
Tìr a' phailteis, tìr gun ghainne, 
Tìr is glaine fialachd, 



32 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

An tìr bhainneach, uachà ach, mheala.cn, 
Chaomhach, channach, thìoral, — 
Tìr an arain, tìr an tachdair, 
Sithne, a's pailteas iasgaich, 

Tìr an àigh i, tir nan àrmunn, 

Tìr nan sàr-fhear gleusda; 

Tìr an t-suairceis, tìr gun ghruaimean, 

Tìr a's uaisle fèile. 

An tìr bhòrcach, nam frìdh rò-mhor, 

Tìr gun leon, gun dhèibhinn; 

An tìr bhraonach, mhachrach, raonach, 

Mhartach, laoghach, fhèurach. 

Gu'n tì nollaig mhòr le sònas, 

Gu comunn gun phràbar ; 

O'n's lionmhor gaisgeach 

Le sàr acfuinn 'theid gu feachd na traghad; 

Mar shluagh Mhic-Chumhail le cruaidh f hiubhai', 

Ruaig gun chùn' air strachdan; 

Bi'dh muireardach maide fo' bhinn chabar 

Gu stad i 's a' Bhraidhe. 

Geda tha mi 'siubhal Galldachd, 

Cha'n ann tha mo mhì-chuis; 

Ge d' tha mi 'n taobh s' 'sann 

Tha mo rùin do'n chomunn chiùin nach priobal, 

'Nàm teirce' do'n là thig sibh o'n tràigh, 

Gu seomar bàn nam pìsean; 

Bi'dh cèol nam feadan 's Eoin da spreigeadh 

Gu beagadh 'ur mi-gh«an. 

Bi'dh bola làn air bhòrd 'nan dàil, 
Cur sùird fo chàil na còisridh; 



ORAIN LE UILLEÀM KÒS. 33 

Bi'dh laoidh mu'n cuairt nach cluinnt' a luach' 

Aig suinn 'chuir cuairt na h-Eòrpa. 

Bi'dh luagh a's luinneag, duan a's iorram, 

'S cuairt le sgil o'n òinsich, 

Aig buidheann ghasda nan arm sgaiteach, 

Treunmhor am feachd comshtridh. 

'Nuair thàrladh sibh san taigh-thabhairn, 

Far an tràighte stòip leibh, 

Cha b'e'n cànran bhiodh 'nur pàirt, 

An uair a b'àirde pòit dhuibh, 

Ach mir' a's mànran, gaol a's càirdeas, 

'S iomairt làmh gun dò-bheirt. 

'S bu bhinn' ri eisdeachd cainnt 'ur bèul, 

Na iomairt mheur air òigh-chèol. 

Cho fad 'sa dh'imich cliù na h-Alba, 

Fhuaradh ainm na dùch' ud, 

An àm a h-uaislean dhol ri cruadal 

'S Eachunn ruadh air thùs dhiubh, 

O là Raon Flodden nam beum tròm, 

A shocraich bonn na fiudhaidh, 

Gu h-uallach, dosrach, suas gun dosgainn, 

Uasal o'n stoc mhììirneach. 



34 OJEtAIN LE UILLEAM R0S. 



ORAN A RINN AM BARD ANN AN 
DTJN-EIDIN. 

Air Fonn— " The Banks ofthe Dee" 

Sa mliadainn 's mi 'g eiridh, 's neo-èibhinn atà mi, 
Cha b' ionann a's m' abhaist, air àiridh nan 

gleann, 
'n thainig mi 'n taobh s', chuir mi cùl ris gach 

mànran, 
'S cha bheag a' chuis ghraine leam canran nan 

Gall: 
Cia mar dh'fheudainn bhi subhach, 's mo chridh' 

an àit' eile? 
Gun agam ach pairt dheth, san àit' anns a 

bheil mi, 
Fo dhubhar nam mòr-bheann, tha 'n còrr dheth 's 

cha cheil mi, 
'S gur grain' leam bhi 'g amharc, na th'agam 'na 

gheall. 

O ! 's tric bha mi 'falbh leat, a gheala-bhean na 

fèile, 
Ann an doire nan gèug, a's air reidhlein an 

driùchd ; 
'S air srathaibh a' ghlinne, far 'm bu bhinne guth 

smeòraich, 
'S air iomair nan noineinean, f eoirneanach cùr', 
A' dìreadh a' mhulaich 's a' tional na sprèidhe, 
Gu Innseag na tulaich, air iomain 's a' chèitean, 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 35 

Bu neo-chionntach niànran, mo ghràidh-sa gun 

bhèud ann; 
'S gu 'm b'ait leam bhi 'g eisdeachd ri sgeula 

mo rùin. 



ORAN ANNS AM BEIL AM BARD A' 
MOLADH A LEANNAIN. — AGUS 
A DHUTHCHA FEIN. 

Am Fonn — " O'er the muir amang the heather* 

Gue e mis' tha briste, brùite, 
Cia b'e ri'n leiginn mo rùnachd, 
Mu'n ainnir a's binne sùgradh, 
'S mi ri giulan a cion fhalaich. 

LUINNEAG. 

E ho rò mo rùn an cailin, 

E ho rò mo rùn an cailin; 

Mo rùn cailin suairc' a' mhànrain, 

Tha gach là' a' tigh'n' fo' m'aire. 

Tha mo chridhe mar na cuaintean, 
Mar dhuilleach nan crann le luasgan, 
No mar f hiagh an àird nam fuar-bheann j 
'S mo chadal luaineach le faire. 
E ho rò, &c. 



36 0RAIN LE UILLEAM RÒS. 

Shiubhail mi fearann nan Gàel, 
'S earrann de Bhreatainn air fàrsan j 
'S cha'n fhacas na bheireadh barr, 
Air Fine bhàn nan tlà'-shul meallach. 
E ho rò, &c. 

Bu bhinne na smeòrach Chèitein 
Leam do ghlòir, 's tu 'còmhradh rèidh rium, 
'S mo chliabh air lasadh le h-èibhneas, 
Tabhairt eisdeachd dha d' bheul tairis. 
E ho rò, &c. 

Bu tu mo chruit, mo cheol, 's mo thàileasg, 
'S mo lèug phrìseil, rimheach, aghmhor ; 
Bu leigheas èugail o na bhàs domh, 
Na'm feudainn a ghnà bhi mar riut. 
E ho rò, &c. 

Gur muladach mi 's mi smaointinn, 
Air cuspair mo chin' gun chaochladh, 
Oigh mhin, mhaiseach, nam bas maoth-gheal, 
'S a slios caoin-tlà mar an canach. 

E ho rò, &c. 
Thà do dhealbh gun chirb, gun fhiaradh, 
Min-gheal, fior-ghlan, direach, lionta, 
'S do nàdur cho seamh 's bu mhiannach. 
Gu pailt, fìalaidh, ciallach, banail. 

E ho ro, &c. 

Air fad m' fhuirich an Dun-eidin, 
Cumail comuinn ri luchd Bèurla ; 
Bheir mi 'n t-soraidh so gun treigsiim 
Dh' ionnsaidh m' eibhneisanns na gleanuaibh. 
E ho rò, &c. 



ORAIN LE UILLEAM R5S. 37 

Ge do tharladh dliomh bhi 'n taobh so, 
Gur beag mo thlachd dheth na dù'-ghaill, 
'S bi'dh mi nis a' cur mo chùil riu, 
'S a' deanamh m' iùil air na beannaibh, 
E ho rò, &c. 

Gur eatrom mo ghleus, a's m' iompaidh, 
'S neo-lòdail mo cheum o'n fhonn so, 
Gu tìr àrd nan sàr-fhear sunndach, 
'S a' treigsinn Galldachd 'nam dheannamh. 
E ho rò, &c. 

Dìridh mi gu Tulach-Armuinn, 
Air leth-taobh Srath mìn na Lairce, 
'S tearnaidh mi gu Innseag blà-choill 
'S gheibh mi Fine bhàn gun smalan. 

E ho rò mo rùn an cailin, 
E ho rò mo rùn an cailin, 
Mo rùn cailin suairce 'mhànrain, 
Tha gach là a' tigh'n fo m' aire. 



MOLADH AN UISGE-BHEATHA. 

LUINNEAG. 

Hò rò gur toigh leinn drama, 
Hò rò gur toigh leinn drama, 

Hò rò gur toigh leinn drama, 
'S ioma fear t/ a'n geall air. 



38 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Mo ghaol an eoilgearnach spraiceil, 

Dh'f hàs gu foirmeil, meanmnach, maiseach. 

Dh'f hàs gu spèiseil, treabhach, tapaidh, 
Neo-lapach san aimhreit. 
Hò rò, &c. 

Ach tròcair g'an d' fhuair a chailleach, 

Bha uair-eigin anns na Hearadh ; 
Cha mheasa ni mi do mholadh, 

Ge do lean mi 'm fonn aic'. 
Hò rò, &c. 

Thagh i'm fonn so, 's sheinn i cliù dhut, 

Dh'aithnich i'n sgoinn a bh'anns an drùthaig, 

'Nuair a bhiodh a brù san rùpail, 
B'e 'rùn thu bhi teann oirr'. 
Hò rò, &c. 

Ach 's tu 'm fear briodalach, sùgach, 
Chuireadh ar mi-ghean air chùl duinn, 

'S a chuireadh teas oirnn san dùlachd, 
'Nuair bu ghnù an geamhradh, 
Hò rò, &c. 

Stuth glan na Tbiseachd, gun truailleadh, 
Gur ìoc-shlaint chòir am beil buaidh è ) 

'S tu thogadh m'ìnntinn gu suairceas, 
'S cha b'è druaip na Frainge. 
Hò rò, &c. 

'S tu 'n gill' èibhinn, meanmnach, bòidheach. 

Chuireadh na cailleachan gu bòilich, 
Bheireadh seanchas as na h-òighean, 

Air ro-mhòid am baindeachd. 
Hò rò, &c. 



OKAIN LE UILLEAM RÒS. 39 

Cliuireadh tu uails' anns a bha'-laoch, 
Sparradh tu uaill anns an arrachd, 

Dh' fhàgadh tu cho suairc' fear dreamach, 
'S nach biodh air' air dranndan. 
Hò rò, &c. 

'S tu mo laochan soitheamh, siobhalt, 

Cha bhi loinn ach far am bi thu; 
Fograi' tu air falbh gach mi-ghean 

'S bheir thu sìth a aimhreit'. 
Hò rò, &c. 

'S mor tha thlachd air do luchd tòireachd. 

Bithidh iad fialaidh, pailt ma'n stòras, 
Chaoidh cha sgrubair 's an taigh-òsd iad, 

Sgapadh òir 'na dheann leo. 
Hò rò, &c. 

Cha'n'eil cleireach, no pears-eaglais, 

Crabhach, teallsanach, no sagart, 
Dha nach toir thu caochladh aigne — 

Sparra' cèill san amhlair. 
Hò rò, &c. 

Cha' n'eil cleasaich anns an rioghachd 

Dha' m bu leas a dhol a strì riut, 
Dh'fhàgadh tu esan na shìneadh, 

'S pìoban as gach ceann deth. 
Hò rò, &c. 

Dh'fhàgadh tu fear mosach fialaidh, 
Dheana' tu fear tosdach briathrachj 

Chuire' tu sog air fear cianail, 
Le d' shoghraidhean greannai*. 
Hò rò, &c. 



40 ORAIN LE UILLEAM Rt)S. 

Dh'fhàga' fcu clio slàn fear bachdach, 
'S è gun ich, gun oich, gun acain, 

'G eiridh le sunnd air a leth-chois, 
Gu spailpeil a dhàmhsa. 
Hò rò, &c. 

Chuire' tu bodaich gu beadradh, 

'S na cromaichean sgrogach, sgreagaeh, 

Gu èiridh gu frogail, sa cheigeil, 
Bi sgeig air an t-seann aois. 
Hò rò, &c. 

Bu tu suiricheadh mo rùin-sa, 

(Ge d' thu'irt na mnathan nach b'fhiù thu,) 
'Nuair a thachras tu 'sa chùil riu, 

Bheir thu cùis gun taing dhiu. 
Hò rò, &c. 

Bu tu caraid an fhir-fhacail, 

Bheireadh fuasgla' dha gu tapaidh. 

Ge nach òl e dhiot ach cairteal, 
'S blasdmhoirid a chainnt e. 
Hò rò, &c. 

Tha cho liugha buaidh air fàs ort, 

'S gu la-luain nach f'aod mi'n àireamh, 

Ach 'se sgaoil do chliù 's gach àite — 
Na Bàird a bhi'n geall ort. 
Hò rò, &c. 

Thogadh ort nach b'fheairde mis thu, 

Gu'n ghoid thu mo chuid gun f hios uam ; 

Ach gun taing do luchd do mhiosgainn 
Cha chreid mise drannd dheth. 
Ho rò, &c. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 41 

Acli bha mi uair, 's bu luachmhor t'fheum dhomh, 
Ge nach tuig niath-shluagh gun chèill e, 

Dum amabam, sed quid refert, 
No 'ghràisg quoe amanda. 



MAC-NA-BRACHA. 

'Nuair a rinn am bàrd an t-òran roi'-sgrìobhta, tharladh 
gu'n robh Duanair' àraidh 'na nàbuidheachd, a bha'n duil 
gun robh e-fein cho comasach, air an uisge-bheath' a dhì- 
teadh, sa bha 'm bàrd air a mholadh ; agus thoisich e air 
anns na briathrean so : — "Hdrdcha toigh leinn dràma, 
leannan namfear aimh-reith,''' &c. 

Rinn am bàrd an t-òran a leanas ann an èiric an drain 
sin. 

LUINNEAG. 

'S toigh linn drama, lion a' ghlaine, 
Cuir an t-searra,g sin a nall ; 

Mac-na-brach' an gille gasda, 
Cha bu rapairean a chlann. 

Ge b'e dhi-mol thu le 'theangaidh, 
B'olc an aithne bha 'na cheann, 

Mur d'thig thu f hathast 'na charamh, 
G'um beil mo bharail-sa meallt'. 
'S toigh linn drama, &c. 

Na'm b'e duine dha nach b'èol thu, 
Dheana' fòirneart ort le cainnt, 

Cha bhidheamaid fein 'ga leanmhuinn, 
Chionn 's gu'm biodh do shealbh air gann. 
'S toigh linn drama, &c. 



42 OKAIN LE UILLEAM RÒS. 

Ach fear a bha greis 'nad chomunn, . 

Cha b'e cliomain-sa a bh'ann — 
Bhi 'cur mi-chliù air do nàdur, 

Gur ann dhàsan bhios a chall, 
'S toigh linn drama, &c. 

Co clh'aoireadh fear do bhèusan, 
Ge do bheirt' e fein 'san Fhraing ? 

No dhi-moladh stuth na Tòiseachd 1 
Ach trudar nach òladh dràm. 
'S toigh linn drama, &c, 

Stuth glan na Tòiseachd gun truailleadh, 
An ìoc-shlaint a's uaisle t' ann ; 

'S fearr do leigheas na gach lighich, 
Bha no bhitheas a measg Ghall. 
'S toigh linn drama, &c. 

Cia mar a dheanamaid banais 1 ? 

Cumhnanta, no ceangal teann ? 
Mur bi dram againn do'n Chleireach, 

Gur leibeideach fèum a pheann. 
'S toigh linn drama, &c. 

Tha luchd crabhaidh dha do dhiteadh, 
Le cùl-chainnt a's brìodal feall ; 

Ge d' nach aidich iad le'm beoil thu, 
Olaidh iad thu mar an t-allt. 
'S toigh linn drama, &c. 

A Chlèir fein, ge sèunt' an còta, 
Tha'n sgòrnanan ort aii geall ; 

Tha cuid ac' a ghabhas fraoileadh, 
Cho math ri saighdear sa' champ. 
'S toigh linn drama, &c. 



ORAIN LE UILLEAM ROS. 4 3 

An t-OLLA Mac-Iain* le 'Bheurla, 
Le 'Laidinn 's le 'Ghreugais-chainnt, 

Gu'n d' f hàg stuth uaibhreach nan Gàel, 
Teang' a' chànanaich ud mall. 
'S toigh linn drama, &c. 

'N uair thug e ruaig air feadh na h-Alba, 
'S air feadh nan garbh-chrioch ud thalì, 

D' fhàg mac-na-brach' e gun lide 
'Na amadan liodach, dall ! 
'S toigh linn drama, &c. 

Gu'm b'ait leam fein, fhir mo chridhe, 
Bhi mar ri d' bhuidhinn 's gach àm,— 

'S tric a bha sinn 'nar dithis, 

Gun phìob, gun fhidhill, a' danns ! 

'S loigh linn drama, lion a' ghlaine, 

Cuir an t-searrag sin a nall, 
Mac-na-brach' an gille gasda. 

Cha bu rapairean a chlann. 

*■ Dr barauel JnhnaosL 



44 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 



MOLADH NA A-OIGHE GAÈLICH 

AiR Fonn — " Mount your baggage." 

A Nighean bhòidheach 

An òr-fhuilt bhachalaich, 

Nan gorm-shul mìogach, 

'S nam mìn bhas sneachda-gheal, 

Gu'n siubhlainn reidhleach 

A's sleibhtean Bhreatainn leat, 

Fo earradh sgaoilte 

De dh'aodach breacain orm. 

'S e sud an t-èideadh 
Ri 'n èireadh m'aigne-sa, 
'S mo nighean Ghàelach, 
Aluinn agam ann; 
O bheul na h-oidhche 
Gu soills' na madainne, 
Gu'm b'ait nar sùgradh 
Gun dùiseal cadail oirnn. 

Ge d' tha na bain-tighearnan 
Gallda, fasanta, 
Thug òigh na Gàelig, 
Barr, am mais', orra, 
Gur ainnir shoighn' i 
Gun sgòid ri dearc' oirre, 
'Na h-earradh glè-mhath 
De dh'èadach breacanach. 



ORAIN LE UILLEAM H5S. 45 

Gur foinnidh, mìleanta, 
Dìreach, dreachmhor i ; 
Cha lùb am feornain 
Fo broig 'nuair shaltras i; 
Tha deirge a's gile 
Co-mhire gleachdanaich, 
'JSTa gnùis ghil, èibhinn, 
Rinn cèudan airtneulach. 

Rèidh dheud chomhnard 
An ordugh innealta, 
Fo bhilibh sàr-dhaitht', 
Air bhlàth bhermillian ; 
Tha h-aghaidh nàrach 
Cho làn de chinealtachd, 
'S gu'n d'thug a h-aogas, 
Gach aon an ciomachas. 

Gur binne còmhradh 
Na òraid fhileanta ; 
Tha guth ni's ceò-lmhoir', 
Na òigh-cheol binn-fhaclach ; 
Cha laidheadh bròn oirnn, 
No leon, no iomadan, 
Ri faighinn sgeil duinn 
O bheul na finne sin. 

'Nuair thig a Bhealtainn, 
'S an Samhradh lùsanach, 
Bi'dh sinn air àiridh, 
Air àrd nan uchdanan, 
Bi'dh cruit nan gleanntai 
Gu canntair, cuirteasach, 



46 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Gu tric 'gar dùsgadh 
Le sùrd gu moch-eiridh. 

'S bi'dh 'n crodh, 's na caoraich, 
'S an fhraoch ag inealtradh, 
'S na gobhra bailg-fhionn, 
Gu ball-bhreac, bior-shuileach, 
Bi'dh 'n t-àl 'san leimnich 
Gun cheill, gun chin orra, 
Ri gleachd 's ri còmhraig 
Sa snòtadh bhileagan. 

Bi'dh mise, a's Màiri 
Gach là 'sna glacagan, 
No'n doire gèugach 
Nan èunan breac-iteach, 
Bi'dh cuach, a's smeòrach, 
Bi ceòl 's ri caiseamachd, 
'S a' gabhail òran 
Le sgòrnain bhlasda dlraixm. 



ORAN 

(a rinn am bard) 

MAR GU'N DEANADH OIG-FHEAR D'A LEAN- 
NAN, ATR DH'I A THREIGEADH, AGUS 
TAOBHADH RI PIOBAIR A MHUINNTIR 
CHINN-TAILE. 

B'e turus na dunach, gun bhuinig, 
Gun phiseach, dhomh fein, 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 47 

Thug mis' o na bhaile, 

A null air a' bheallach an dè; 

Ge d' tharladh dhomh fhaighinn, 

Gu'm b'f hearr leam an naigheachd na brèug; 

Mo leannan bhi pòsadh 

Fir eile, le deoin o'n a' Chlèir. 

Air failirinn, illirinn, uillirinn, 

O 's mi caoidh 

'S cruaidh fhortan gun fhios, 

A chuir mis' ann an luib do ghaoil. 

Cha dirich mi tuille 
fti èid-bheann, no mullach nan stùc, 
Far 'm bi na feigh bhreangach 
Ag eiridh 'nan dreangainn gu h-ùr; 
Gn'n dhiochui'naich m' aire-sa 
Guileag na h-eal' air a' bhùrn, 
Cha ghiùlain mi gunna, — 
Cha mhò ni mi furan ri cù. 
Air failirinn, illirinn, &c. 

Cha d'theid mi do'n ghleannan 
An cluinnear guth tairis na cnaich, 
A's luinneag na smeòraich, 
Am barraibh nan rò-chrannaibh shuas. 
Bi'dh òganaich gheanach 
A' sùgradli ri leannanan suairc; 
'S bi'dh mise fo mhi-ghean 
Gu'n caidil mi dìblidh san uaigh ! 
Air failirinn, illirinn, &c. 

'Nuair dh'amhairc mi cheud uair, 
Bean t'èugais, do chèill, a's do chliù, 



48 0KAIN LE UILLEAM K5S. 

Gun d'fhàs, mo gliaol maireann, 
'S e 'sìr thigh'nn fos-near dhomh ni's mò ) 
Bha mise gu gòrach, 'gad altrum 
Le dòcbas, a's dùil — 
Gu'm bitheadh tu deonach, 
A rithist mo phòsadh ri ùin. 
Air failirinn, illirinn, &c. 

Ge duilich le m' chàirdean, mo mhulad, 
Mo chàs, a's mi 'm pèin; 
Gur docair mo leigheas, 
Gun m' fhurtachd ri faighinn aig lèigh, 
Tha doruinn mo chridhe, 
Fadheoidh 'ga mo ruighinn cho mèud, 
On threig thu mi Mhairiread, 
Gur deacair mo thearmunn o'n Eug ! 
Air failirinn, illirinn, &c. 

Air leam nach b'e 'n gliocas, 
Dhomh fein sud gun tuitinn 'an gaol. 
A chailin a thrèig mi 
Sa chuir an neo-spèis mi cho faoin ; 
Na'n smaoinichinn ceart air, 
Gu'm fasadh an lasair sin caoin ; 
Gu'm bàthainn i buileach, 
'S cha chuireadh i tuille mi 'n lugh'd, 
Air failirinn, illirinn, &c. 

Ma fhuair thu do roghainn 

De dh-fhearaibh an domhain gu lèir, 

Tha fios aig na h-eòlaich 

Ma bhuilich thu treòireil clo spèis — 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 49 

A' sùgradh, 's a' beadradh, 
BA rianadair feadan nan glèus, 
A's pealaid na caorach 
A' glacadh na gaoith as a bhèul, 
Air failirinn, illirinn, &c. 

Ged tha mi gun ealaidh, 

Gun airgead, gun onair, gun stòr, 

Gun chruit, gun cheòl pìoba, 

Cha laidh mi fo mhi-ghean dha 'm dheoin; 

O'n chuimhnich mi nis air, 

Gu'n tog mi mo mhisneach ni's mò, 

Bi'dli mis' ann an Gearr-Loch, 

Bi'dh tus an Cinn-tàile nam bò. 

Air failirinn, illirinn, uillirinn, 

O 's mi 'caoidh ! 

'S cruaidh fhortan gun fhios, 

A chuir mis' ann an luib do ghaoil. 



ORAN AIR CUPID, &c. 



LUINNEAG. 



Hò rò" ladie dhui', hò rò eile, 
Hò r5 ladie dhui', hò ro eile, 
Hò r5 ladie dhiù', hò r5 eile, 
Gu'm b'èibhinn le m'aigne 
An ladie na'm feudadh. 



50 ORATN LE UILLEAM R$S. 

Nach mireagacli Cupid, 
'S e 'sùgradh ri' nihathair; 
Dia brionnacli gun suilean, 
An duil gur ceòl-gair' e, 
A' tilgeadh air thuaiream, 
Mu'n cuairt anns gach àite, 
A shaighdean beag, gnineach, 
Mar's urrainn e'n sàthadh. 
Hò ro ladie dhui', &c. 

Bha sagart 's na criochan, 

'S bu diadhaidh 'm fear leughaidh, 

Air dunadh le creideamh, 

'S le eagnachd cho eudmhor ; 

'S b'ann a cheann-eagair, 

A theagasg bhi bèusach 

Gun ofrail a nasgadh 

Aig altairean Bhenuis. 

Hò rò ladie dhui', &c. 

'JSTuair a chunnaic a bhaindia, 
Fear-teampuil cho dùire, 
Gun urram dh'a maldachd, 
Gun mhiagh air a sùgradh ; 
Chuir i 'n dia dalldach, 
Beag, feallsach, gun suilean, 
Dh' fheuchainn am feudadh e, 
A ghlèusadh gu h-urlaim. 
Hò ro ladie dhui', &c. 

'Nuair dhiuchd an dia baothar, 
Beag, faoilteach, mu'u cuaii't da, 



4 V 



ORAIN LE UILLEAM R5s. 51 

Gu'n tliilg e air saighead, 
O chailin na buaile 
Chaidh 'n sagart na lasair, 
'S cha chuirt ; as gu là-luain e, 
Mar bhiodh gu'n gheill e, 
Do Bhenus san uair sin. 
Hò r5 ladie dhui', &c. 

'S b'e aidmheil an Lebhit, 
'Nuair a b' èigin da umhlachd, 
Gu 'm b' fheairde gach buachaille 
Gruagach a phùsadh, 
'S bha cailin na buaile, 
Cho buan ann a shuileau, 
'S gun robh i 'na aigne, 
'Na chadal 's 'na dhùsgadh. 
Hò ro ladie dhui', &c. 

'S e fàth ghabh an sagart, 
Air caidridh na h-òighe, 
Air dha bhi air madainn, 
'Ga h-aidmheil 'na sheomar, 
A glacadh 'sa leagadh, 
Air leabaidh bhig chomhnaird, 
'S mu's maitheadh.è peacadh, 
Bhi tacan 'ga pògadh. 

Hò r5 ladie dhui', &c. 



-3" * " 



c- 






52 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 



CUMHADH A BHAIRD AIE, SON A 

LEANNAIN. 

Air Fonn — " Farewell to Lochaber." 

Ged is socrach mo leabaidh, 
Cha'n e'n cadal mo mhiann, 
Leis an luasgan s' tli'air m'aigne, 
O cliionn fad' agus cian; 
Gu 'm beil teine 'na lasair, 
Gun dol as ann am chliabh, 
Tabhairt brosnachaidh ghèir dhomh, 
Gu bhi 'g èiridh 's a' triall. 

co'-sheirm. 

Seinn eibhinn, seinn eibhinn, 
Seinn eibhinn an dàil, 
Seinn eibhinn bhinn eibhinn, 
Seinn eibhinn gach là, 
Seinn eibhinn, binn, eatrom, 
Seinn eibhinn, do ghnà 
Seinn eibhinn, seinn eibhinn, 
Chuireadh m' eislein gu làr. 

Tha mi còrr a's trì bliadhna, 

Air mo lionadh le gaol, 

'S gach aon là dhiu 'stiuradh, 

Saighd' ùir ann am thaobh ; 

Cia mar 's leir dhomh ni taitneach, 

Dh'aindeoin pailteas mo mhaoin ? 



OUAIN LE UILLEAM It5S. 53 

'S mi as èugmhais do mlianrain, 
dh gun àrdan rium 
Seinn eibhinn, &c. 



Bhiodh gun àrdan rium saor. 



'Se do mhanran bu mhiann leam, 
'S e tigh'nn gun fhiaras gun ghruaim, 
Mar ri blasdachd na h-òraid, 
'Se bu cheòl-bhinne fuaim ; 
Dh'èireadh m' inntinn gu h-àbhachd, 
Ri linn bhi 'g àireanih gach buaidh, 
A bha co'-streupadh ri m' leannan 
Baindidh, farasda, suairc. 
Seinn eibhinn, &c. 

'S gur gile mo leannan 
Na'n eal' air an t-snàmh, 
Gur binn' i na'n smeòrach, 
Am barraibh rò-chrann 's a' mhàigh, 
Gur e geamnachd a bèusan 
'S i gun eacoir 'na càil, 
A lub mise gu geilleadh 
Air bheag eigin do ghràdh. 
Seinn eibhinn, &c. 

Gu'm beil maise 'na h-eudann, 
Nach feudainn-s' a luaidh ; 
Tha i pailt ann an ceutaidh, 
'S an ceill a' toirt buaidh ; 
Gun a coimeas ri fheatuinn 
Ann an speis, san taobh tnath — 
M' òg mhìn-mhala bhaindidh, 
Thogadh m' inntinn o ghruaim. 
Seinn eibhinn, &c. 



54 OEAIN LE UILLEaM K,5S. 

'S ge do bhithinn an èugail, 
(Agus leigh air toirt dùil, 
Nach biodh furtachd an dàn domh, 
Ach am bàs an gearr ùìd',) 
Chuireadh èugas mo mhin-mhar, 
Mo mhi-ghean air chùl, — 
Ghlacainn binneas na smeòraich 
A's gheobhainn sòlas as ùr. 
Seinn eibhinn, &c. 

Ge binn cuach 's ge binn smeòrach, 
'S ge binn còisir 's gach crann, 
Seinn ciùil dhomh 'n coill smùdain, 
Theich mo shùgradh-s' air chall — 
Tha mi daonnan a' smaointeach, 
Air mo ghaol anns a' ghleann, 
'S mi air tuiteam am mi-ghean, 
Gun a brìodal bhi ann. 
Seinn eibhinn, &c. 

'JSTuair a bhithinn-s' 's mo Mhìn-mhala 
An gleannan rimheach na cuaich, 
3STo 'n doire fasgach na sineòraich, 
Gabhail sblais air chuairt ; 
Cha mhalairtinn m' èibhneas 
bhi a h-eugmhais car uair, 
Air son stbrais f hear-stàta, 
Dh' aindeoin àirdead an uaill. 
Seinn eibhinn, &c. 

Ge bu Bigh mi air Albainn, 
Le cuid airgid a's sprèidh, 
B'i mo roghainn mo Mhìn-mhar, 
Thar gach ribhinn dhomh fein. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 55 

Cha bu shuaimhneas gu bàs domb 
'N aon àite fo 'n ghrein, 
'S mi as eugmbais do mbànrain, 
Gus mo tbearnadb o bbèud. 
Seinn eibhinn, &c. 

Acb mosg'leam thairis am mi-ghean, 
'S cuiream dìtb air mo ghruaim, 
Beò ni's faide cha bbi mi 
Gun mo Mhìn-mhala shùairc ! 
Oig mhìn beir mo shoraidh 
Leat 'na choirean so shuas, 
Seinn mo rùin anns a' ghleannan, 
'S tuigidb 'n cailin e uat. 
Seinn eibhinn, &c. 



CUACHAG NAN CEAOBH. 

A chuachag nan craobh, nach truagh leat mo 

chaoidb, 
'Q osnaich ri oidhch' cheòthair. 
Shiubblainn lem' gbaol, fo dbubbar nan craobb, 
Gun duin' air an t-saogbal f heòraich. 
Thogainn ri gaoith am monadh an fhraoicb, 
Mo leabaidh ri taobh dòrainn — 
Do chrùtba geal caomb sinte ri m' thaobh, 
'S mise 'g ad chaoin pbògadh. 



56 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Chunna' mi fèin aisling, 's cha bhrèug, 

Dh'fhag sin mo chrè brònach, 

Fear mar ri tè, a' pògadh a bèil, 

A' brìodal an deigh pòsadh ; 

Dh'ùraich mo mhiann, clh'ath'raich mo chiali, 

Ghuil mi gu clian, dòimeach, — 

Gach cuisl' agus feith, o iochdar mo chleibh 

Thug iad gu leum co'-luath ! 

Ort tha mo gheall, chaill mi mo chonn, 

Tha mi fo throm chrèuchdan. 

Dh'aisigeadh t'fhonn slainte do'm chom, 

Dhiuchdadh air lom m' èibhneas ; 

Thiginn ad dhàil, chuirinn ort fàilt', 

Bhithinn a ghraidh rèidh riut — 

M'ulaidh 's mo nihiann, m' aighear 's mo chiall, 

'S ainnir air fìamh grein' thu. 

Thuit mi le d'ghath, mhill thu mo rath, 

Striochd mi le neart dòrainn; 

Saighdean do ghaoil sàit' anns gach taobh, 

'Thug dhiom gach caoin co'-luath; 

Mhill thu mo mhais, ghoid thu mo dhreach, 

'S mheudaich thu gal bròin domh; 

'S mur fuasgail thu trà, ie t'f huran 's le t'f hàilt' 

'S cuideachd am bàs dhomh-sa ! 

'S cama-lubach t-f halt fanna-bhuidh' nan cleachd, 

'S fabhradh nan rosg àluinn; 

Gruaidhean mar chaor, broilleach mar aol, 

Anail mar ghaoth gàraidh. — 

Gus an cuir iad mi steach, an caol-taigh nan leac 

Bi'dli mi fo neart cràidh dheth, 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 57 

Le smaointinn do chleas,'s do shùgraidh ma seach, 
Fo dhuilleach nam preas blàth'or. 

'S milis do bheul, 's comhnard do dheùd, 

Sùilean air lìdh àirneig,* 

'Ghiùlaineadh brèid, uallach gu feill, 

'S uasal an reul àluinn — 

Ach 's truagh gun an t-èud tha'n uachdar mo 

chleibh, 
'Gad bhualadh-s' an ceud àite. 
Na-m faighinn thu rèidh pùsd' on a chlèir, 
B'fhasa dhomh-fèin tearnadh. 

'S tu 'n ainnir tha grinn, mìleanta, binn, 

Le d' cheileire, seinn òran, 

'S e bhi 'na do dhàil a dh'oidhche sa là, 

'Thoilicheadh càil m' òige : 

Gur gile do bhian na sneachd air an fhiar, 

'S na canach air sliabh mòintich, 

!Na-n deanadh tu rùin tarraing rium dlù' 

Dheanainn gach tùrs' fhògar. 

Càrair gu rèidh clach agus crè 

Mu m' leabaidh-s' a bhrì t'uaisle — 

'S fada mi 'n èis a' feitheamh ort fèin 

'S nach togair thu ghèug suas leam, 

Na-m b'thus a bhiodh tinn, dheanainn-sa luim, 

Mas biodh tu fo chuing truaighe; 

Ach 's goirid an dàil gu faicear an là, 

'M bi prasgan a' trà'l m'uaigh-sa ! 

* A sloe, a berry of the blackthorn. 



58 ORAIN LE UILLEAM R5S. 

Mollaclid aii tùs, aig a' mhnaoi ghlùin, 

Nach d' adhlaic sa' cliùil beò mi ! 

Mu'n d' fhuair mi ort iùl 'ainnir dheas ùr, 

'S nach dùraig thu fìù pòig dhomh, 

Tìnn gun bhi slàn, dùisgt' as mo phràmh, 

Cuimhneachadh dàin-pbsaidh ; 

Mo bheannachd 'ad dheigh, cheannaich thu-fein, 

Le d' leannanachd gle òg mi. 



ORAN EADAR AM BARD, AGTJS CAIL- 
LEACH-MHILLEADH-NAN-DAN; 

ANNS AM BHEIL AM BARD A' MOLADH A 
LEANNAIN; AGUS A' CHAILLEACH 'GA 
DI-MOLADH. 

AM BARD. 

Ach gur mise tha duilich, 
'S mi gu muladach truagh, 
Cha'n urra mi àireamh 
Mar a tha mi 's gach uair; 
Gum bheil dorainn mo chridhe, 
'Ga mo ruighinn cho cruaidh, 
Leis a' chion' thug mi'n ribhinn, 
O nach dirich mi suas. 

a' chailleach. 

Tosd a shladai', 's dean fìrinn, 
'S na bi 'g iimsea' nam brèug, 



0RAIN LE UILLEAM HÒS. 59 

Cha chreid mi uat fathasd, 
Nach 'eil da'ich do sgèul; 
Ma tha i cho maiseach, 
'S cho pailt ann an ceill, 
'S nach urra' mi t'aicheadh, 
Bheir mi barr dh'i thar chèud 

Ma's a Ribhinn do leannan, 

Faire ! faire ! hrahhoe ! 

Cha bhi t'onoir gun anbharr ; 

Tour servant, ray Lord, 

Mur a foghainn leat gruagach, 

Ach te uasal le sròl, 

Gus am faic mi do bhanais, 

Cha chan mi ni's mb. 

AM BARD. 

Tha mo leannan ni's àilte, 

Na tha san Roinn-Eòrp, 

Gur gile, 's gur glain' i 

ISTa canach an f heòir ; 

Gur binne na 'chlàrsach 

Leam àbhachd a beoil, — 

Aig a mhiad s' thug mi ghaol d'i, 

Cha 'n fhaod mi bhi bèo ! 

a' chailleach. 

'S tu dh' fhosgail thar chòir e, 
'S nach sòradh a' bhrèug, 
'Sa liughad gnùis rò-ghlan 
'San Roiim-Eorpa gu leir, 



60 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Ma's a sanihladh dh'i 'n canaclij 
Cha'n aithne dhomh f heum ; 
Ma's è 'gaol a bheir triall ort, 
Deagh bhliadhn' as do dhèigh. 

Ma's a binne na 'chlàrsach 

Leat àbhachd a beoil, 

Gur neonach nach cuala' sinn 

Luaidh air a ceòl ; 

Mur a h-ealaidh os n' iosal 

Ann an diomhaireachd mhòir, 

Ris an eireadh a chridhe, 

Gun ach tri-'ear m'a còir. 

AM BARD. 

'Si mo Leannan an 'Euoag 
Air na ceudan thug barr, 
Gnùis shoilleir, caol-mhala', 
Sùil thairis, ghorm, thlà, 
Beul mìn mar an t-sirist 
O' milis thig fàilt' 
Gruaidh dhearg mar na caoran, — 
Sud aogais mo ghràidh. 

a' chailleach. 

Mur b'e iteach n&feucaig, 
Cha bhiodh speis dh'i no diùdh ; 
Cha'n 'eil math innt' no dolaidh 
Mar a toillich i 'n t-sùil ; 
Chuir a h-ionan, sa casan, 
Mi-dhreach air a mùirn, 
Ge d' tha spailp as a h-eideadh, 
Gura h-eun i nach fiù. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 61 

Gnùis shoilleir. caol-mhala, 
Sùil thairis, ghorm, thlà, 
Ge d' tha taitneachdainn seal annt, 
Cha mhair iad ach gearr ; 
lathaidh bilean dearg, daite, 
Teangaidh sgaiteach, lom, ghèarrt'; — 
'S mar tha seirce 'nan gruaidhean, 
Cha bhuain' iad na càch ! 



ORAN A RINN AM BARD DO CHAILIN ARAIDH 
MAR GU'M BITHEADH E Rl SUIRIDH 
OIRRE; AIR DH'I ANABARRA TAMAILT 
A GHABHATL AIR SON GU'N NOCHADH 
SE E EEIN IDIR RITH E. 

Air Fonn — " 01 gin I had her happy wad I be" &c 

Chaidh mi shuirdh' air nighin, 
Bhòidhich, bharr-fhinn, bhuidhe, 

'S ann a phill mi rithist, 
Mar gu'm bidhinn maol. 

LUINNEAG. 

Leis a bhall-da-rathrie, 

Hù-ò, hì-b, haraidh, 
Leis a bhall-da-rathrie, 

Hùb, haraidh, hì. 



62 ORAIN LE UILLEAM r5S, 

Oidhche dhorcha Dhomhnaich, 

Mar nach d' ordaich Pol domh, 
Thug mi ruaig air mointich, 

Dh' iarraidh pòig a's gaoil. 
Leis a' bhall-da-rathrie, &c. 
Dh' iarraidh gaoil a's poige, 

Air a' nighinn bhoidhich, 
Ainnir na Binn-Eorpa, 

Ged' tha comhnaidh 'n taoblis\ 
Leis a' bhall-da-rathrie, &c. 

Cha lugha na diuchd, 

A gheobhadh maoin de' dùrachd 
'S mor an call chuir sùd oirn, 

Chaidh a' chuis' fa-sgaoil, 
Leis a' bhall-da-rathrie, &c. 

Thog mi orm gu frogail, 
Beul an anmoich agam, 

Cha b'ann cròm mar bhodach, 
Ach gu fada caol. 

Leis a' bhall-da-rathrie, Sax. 

Is ioma' poll a's iobar, 

Anns an d' fhuair mi leagadb, 
Le mo chasaig cheigich, 

Falbh nan creag san f hraoich. 
Leis a bhall-da-rathrie, &c. 

Bha fear eòlais agam, 

Domhnullach nam beannaibh, 
Sealgair geoidh a's eala' 

f S cliamhainn mear a' mhaoir. 
Leis a' bhall-da-rathrie, &c. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 63 

'Nuair chuala mi h-aidinheil, 
Phaisg mi 'n taod ma claigeann 

Sud Roger a chadal, 

Cha d' thuirt bradai dùrd. 
Leis a' bhall-da-rathrie, &c. 

B'eigin tille' dhachaidh, 

Mar dhuine gun tapadh, 
Aig nach biodh de dh'acfuinn', 

]STa readh ceart air mnaoi'. 
Leis a' bhall-da-rathrie, àe. 

'Nuaii a theid mi laidhe 

Cha'n fhaigh mi lochd chadail, 

Le mo bhall-da-rathrie 
'G eiridh ri mo thaobh ! 
Leis a' bhall-da-rathrie, àc. 



ORAN DO'N CHAILIN CHEUDNA, 

AIRSON MOR DHIUMB A BHI AICE KIS A 
BHARD ; NACH DO MHOL E I ANNS AN 
ORAN ROI' - SGRIOBHTA. — CHUALA' 'M 
BARD SIN, AGUS THA 'N T-ORAN A 
LEANAS MAR GU'M B'ANN 'GA MOLADH. 

Air Fonn — "Lennox's love to Blantyre." 

LUINNEAG. 

Thogainn fonn gu h-iullagach, 

Le sog neo-throm, gun duilichinn, 



64 ORAIN LE UILLEAM R5S. 

Gu cridheil, sunndach, cuirealdach, 
'S mi 'g-ullachaclh gu mànran. 

O ! dheilbhinn^ thoir a' ghealach ort, 
Gabh àit' a' measg nam pkmatan, 

Cha 'n ionad comhnuidh 'n talamh dhut', 
Ach speuran soilleir sàr-ghlan ! 
Thogainn fonn gu h-iullagach, &c. 

Mur Ban-dia dhiuchd o'n athar thu, 
Cha d'fhuaradh samhladli fathasd clut, 

Cha bhuineadh dhuinne labhairt ort, 
'S nach athais sinn dha t'aireamh. 
Thogainn fomi, &c. 

Ach o'n a's dùilidh talamhaidh thu, 

Bheir mis' an iunnsaidh dhearbhta rium, 

'S bi'dh dùrachd mo mhac-meanmuine, 
Gu t'ainm a chuir ni 's àirde. 
Thogainn fonn, &e. 

Gur dealraiche na gheala-ghrian thu, 
Air barra-bhilidh nan sealg-bheannaibh, 

Cur dearg lainnir air garbh-shleibhtean, 
Mu anmoichead nan tràthan ! 
Thogainn fonn, &c. 

Gur cuspair binn gach Filiclh thu, 
An ceòl 'sa fuinn, san iongantas, 

1 s tu dhannsadh grinn a' mhinibhit, 
' S quadrilleachan na Spainnte. 
Thogainn fonn, &c. 

* A doll or irnage. 



OftAIN LE UILLEAM RÒS. 65 

Thig cinneabliar lomhail ban-rigli dhut, 
Le srol nan òr-chrios Frangach air, 

'S tu dlieilbhinn òg gun samhla' dh'i 
Measg bhain-tighearnan le t'ailteach ! 
Thogainn fonn, &c. 

Bi'dh diuchdachan ag umhlachdadh, 
'S a tuiteam air an gluinean dut, 

A's ciuin-shealladh clo ghnùis gil', 
Mar ùr-chasg o na bhàs dhoibh. 
Thogainn fonn, &c. 

Tha innseag chaidreach, chaoimhneasach, 

An aite beag os-roinn agad, 
A's òr-cheardan air oidhcheachan 

Cur dhaoimeanan mar gheard oirr' i 
Thogainn fonn, &c. 

Cruit-chiuil nan lu-chleas Eadailteacb 
Gu mùirneach, cùirteil, beadarach, 

Ma dheonaich Pol, no Peadar e 
Bbeir breabadaich air clàrsair'? 
Thogainn fonn, &c. 



66 ORAIN LE UILLEAM KÒS. 



ORAISr EILE DO'N CHAILIN CHETTDNA, 

AIE DHI DUAIS A THOIRT DO FHILIDH 
ARAIDH AIR SON AOIR A DHEANAMH 
DO'N BHARD. 

Air an Fhonn Cheudna. 

luinneag. 

A nighean na biodh faran ort, 

Ge bòidheach, bnidhe, barr-fhionn thu ; 

Cha bhi mi fein ga m' f harrach ort, 
'S ro-mhath an airidh càch ori. 

Na bi'n gruaim na's faide rium, 

'S na bi 'toirt duais air abartas, 
O'n 's leam-sa buaidh na h-agalaidh, 

O'n aibidil o'n d'f hàs i. 
A nighean, àc. 

Tha tighinn fodham innseadh dhvit, 
Gu'n cualadh mi sgeul' mì-cheutach, 

Ach masa breug na firinn è, 
Cha chuir mi 'n ìr' e'n dràsta. 
A nighean, &c. 

Ma dhiol thu air son misneach 

Thoirt do bhàrdan maol nan ciotagan, 

Biodh gannra gorm na piosagraich, 
A nis agad mar chlàrsair. 
A nighean, &c. 



OKAIN LE UILLEAII RÒS. 67 

Cha b'e sud dàn an t-scmais da, 

Ka 'm b' f hiach an tàsg a chronachadh, 

J S nach b' ioghnadh òigh cho conach riut, 
A cheannach sgoil Aos-dana. 
A nighean, &c. 

'S a bhri' gach sgeul' a chuala' mi, 
Mur breug a ruidh le buaitheam e, 

Gu'n chuir na fir cho suarach thu, 

'S nach d'thoir iad luaidh gu bràth orfc 
A nighean, <fcc. 

Gu'n dhiult fear bàu Ghlinn-Tanagaidh, 
Do cheudan marg a's teannadh riut, 

Mar ghrainich thu le eanadas, 
Fir òga, gheala, Ghearr-Loch. 
A nighean, &c. 

Cha cheil mi ort gun innseadh dhufc, 

Nach clid air cailin finealta, 
'Nuair dh'iarras fear gu sìobhalt i, 

Gu'n toir i mì-mhodh dha-san. 
A nighean, &c. 

Cha b'ionnan sud 's mo leannan-sa, 
Gur faoilteach, fàilteach, farasd i, 

Gur eibhinn, sùgach, geanach i, 
'S i beusach, banail, nàrach. 
A nighean, &c. 

Gur dealbhach, foinneamh, dìreach i. 
Gur loinneil, soilleir, fìor-ghlan, i, 



68 ORAIN LE UILLEAM B.5S. 

Gur slios-ghlan, fallain, rnm-gheal i, 

'S gu'm b' ait leam fein bhi laimh rithe. 
A nighean, &c. 

Gur tapaidh, malda, ciatach i, 

Gur maiseach, tlachd-mhor, sgiamhach i, 
Gur ciuineil, baindidh, ciallach i, 

'Na miann mar bha Diana. 
A nighean, &c. 

Ged dh' innseadh ceudan comhladh e, 
'S ge d' bhiodh a' Chleir 'ga cho'dachadh, 

Cha chreidinn sgeul nach cordadh rium, 
Ri 'm bheò air òigh nan tlà-shul. 
A nighean, &c. 

Cha trèig mi chaoidh mo dhùrachd dhut, 
O'n 's tric a bha mi 'sùgradh riut, 

'S a' choill' an seinn nan smùdanan. 
Gu binn an tùs a' Mhaighe. 
A nighean, &c. 

Fhir òig an drasd' a dh' imich uainn, 
Thoir failt' a bhraighe ghlinne uam, 

Beir soraidh dh' f hios na fine sin ? 
A's innis dh'i mar thà mi. 
A nighean, &c. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 69 

IORKAM. 

Air Fonn — "Ailean luidich na biodh dìthort, : '&c. 

Mile niarbhaisg air na bodaich, 
Arms an am so cogadh oimne ; 
'S na ma fearr bhios d'an cuid gaothar, 
Call an taghail air an t-seors' ud. 

'S na ma fearr bhios d'an cuid gaothar, 
Gall an taghail air an t-seors' ud ; 
Call an cuspair air gach eilid, 
Gus an teirinn iad gu comhnard. 

Call an cuspair air gach eilid, 
Gus an teirinn iad gu comhnard ; 
Seacharan seilg air gach fireach, 
Gun srad tlieine bhi nan òrdaibh. 

Seacharan seilg air gach fireach, 
Gun srad theine bhi nan òrdaibh ; 
Tuiteam seachad air an f hiadhaich, 
Agus sìoladh air a' mhòintich. 

Tuiteam seachad air an f hiadhaich, 
Agus sìoladh air a' mhòintich; 
'S beag mo loinn do luchd nam briogas, 
Ge d' robh gliogadaich 'nam pòcaid. 

'S beag mo loimi do luchd nam briogas, 
Ge d' robh gliogadaich 'nam pbcaid ; 
'S beag mo speis do luchd nan casag, 
Ged is iad a's pailte stòras. 



70 ORAIN LE UILLEAM EOS. 

'S beag mo speis clo luclid nan casag, 
Ged is iad a's paiho stòras ; 
'S truagh nach robii mi fein 's mo leannan, 
'S a' ghleannan 'an goir an smeòrach. 

'S truagh nach robh mi fein 's mo leannan, 
'S a' ghleannan 'an goir an smeòrach ; 
Anns a' choill an cluinnt' an smùdan 
Seinn a' chiuil san dlù' chur eorna. 

Anns a' choill' an cluinnt' an smùdan, 
Seinn a' chiuil san dlù' chur èorna ; 
Coisirean am barr gach gèige, 
Anns an fheasgar cheitein bhòidheach. 

Coisirean am barr gach gèige, 
Anns an f heasgar cheitein bhòiclheach ; 
Sgaoilinn mo bhreacan mu'n cuairt dut, 
'S chuireamaid gach gruaim air fògar. 

Sgaoilinn mo bhreacan mu'n cuairt dut, 
'S chuireamaid gach gruaim air fògar ; 
Mo lamh fo do mhuineal glè-gheal, 
'S mo bheul ri do bheul 'ga phògaclh. 

Mo lamh fo do mhuineal glè-gheal, 
S mo bheul ri do bheul 'ga phògadh , 
Cha b' fhada 'n oidhche gu madainn, 
Gun chadal an caidreamh Mòraig. 

Cha b' fhacla 'n oidhche gu madainn, 
Gun chadal an caidreamh Mòraig ; 
Bu bheag m' fharmad ri Righ Bhreatuiun, 
Ge leis Sasgunn a's Hanobhar. 



ORAIJT LE UILLEAM r5s. 71 

Bu bheag m' fharmad ri Bigh Bhreatuinn, 

Ge leis Sasgunn a's Hanobhar ; 

Ge leis Albainn agus Eirinn, 

Gu'm b'annsadh leam fein do chòmhradh. 



BRUGHAICHEAN GHLINNE-BRAON. 

LUINNEAG. 

Beir mo shoraidh le dùrachd, 

Do ribhinn nan dlù-chiabh, 

Ris an tric bha mi 'sùgradh, 

Ann am Brughaichean Ghlinne-Braon 

Gur e mis' tha gu cianail, 
'S mi cho fad uat am bliadhna, 
Tha liunn-dubh air mo shiaradh, 
'S mi ri iargain do ghaoil. 
Beir mo shoraidh, &c. 

Cha 'n f heud mi bhi subhach, 
Gur e's bèus domh bhi dubhach, 
Cha dirich mi brughach, 
Chaidh mo shiubhal an lugh'd. 
Beir mo shoraidh, &c. 

Chaidh m' astar am maillead, 
O nach faic mi mo leannan) 
'S ann a chleachd mi bhi mar riut, 
Ann an gleannan a' chaoil. 
Beir mo shoraidh, &c. 



72 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Anns a' choill' am bi'n smùdan* 
'S e gu binn a' seinn ciuil duinn, 
Cuach a's smeòrach 'gar dùsgadh, 
'Cur na smùid diù le faoilt'. 
Beir mo shoraiclh, &c. 

'S tric a bha mi 's tu mireadh, 
Agus càch 'ga nar sireadh, 
Gus 'm bu deònach linn tilleadh, 
Gu Innis nan laogh. 
Beir mo shoraidh, &c. 

Sinn air fàireadh ua tulaich, 
'S mo lamli thar do mhuineal, 
Sinn ag eisdeachd nan luinneag, 
Bhiodh am mullach nan craohh. 
Beir mo shoraidh, &c. 

Tha mise 'ga ràite, 
; S cha 'n urra mi àicheadh, 
Gura iomadach saruch' 
Thig air àiridh nach saoil. 
Beir mo shoraidh, &c. 

Gur mis' tha sa' champar, 
'S mi fo chìs anns an am so, 
Ann am priosan na Frainge, 
Fo ainneart gach aon. 
Beir mo shoraidli, &c. 

Ann an seòmraichean glaiste, 
Gun cheòl, no gun mhacnas^ 

* The Ringdove. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 73 

Gun òrdugh a Sasgunn, 
Mo thoirt dhathaigh gu saor. 
Beir mo shoraidh, &c. 

Cha b'ionnan sud agus m' àbhaist. 
A siubhal nam fàsach, 
'S a' direadh nan àrd-bheann, 
Gabhail fàth air na laoigh. 
Beir mo shoraidb, &c. 



Le mo ghunna nach diùltadh ; 
; S le mo phlasgaicbean fùdair, 
Air mo ghlùn anns an f hraoch. 

Beir mo shoraidh le dùrachd, 

Do ribhinn nan dlù-chiabh, 

Ris an tric bha mi sùgradh, 

Ann am Brughaichean Ghlinne-Braon. 



COMHAIRLE BHAIRD DO MLIAIGH- 

DEANAN OGA. 

(ann am beurla 's an gaelig.) 

Air Fonn — " The Rock and 10.ee picMe Tow!' 

Ye bonny young virgins, ge sgiobalt 'ur ceum, 
Be careful gun trèig sibh, an f heill so gun dàil ; 



74 ORALN LE UILLEAM Rt)S. 

For though ye be handsome, 's ge meachair 'ur 

bèul, 
'S fior nonsense gun chèill, mur reitich sibh tràtli, 
For old age is a beist 's bidh gach gne choire 

dh'i, 
Cur dium-buaidh air a snuadh clia blii uair 

loinneil d'i, 
Therefore, don't tarry, but marry gu luath, 
Ma's bi sibh gu truagh, dol am buar mar a's àill. 

For beauty isfading, gun stad ach air sgè 
Mar aiteal do'n ghrein air eudann gach aird; 
And though you have riches, gur tubaist gun 

cheill, 
Mur tuig sibh' ar feum air an fheill so 'na thrà. 
When you want, you'll repent, but they shanH 

marry you, 
Their gach bean tha i sean, 's cha d'thoir fear 

aire dh'i; 
Bidh sibh-se gu dubhach, ri cumha ? s ri caoìdh, 
A's liunn-dubh fo-thuinn a chaoidb ga nar cramh ! 

Nach cuis ghràin agus mi-thoirt, seann nighean 

gun sgiamh 
'Na briogaid gun mhiagh, 's nach iarrar a pòg ! 
Bi'dh h-aodann air casadh, bi'dh falt air fàs liath, 
Bi'dh cam-char 'na bial a's fiar-char 'na sròin, 
When shàll whine and repine, cha bhi loinn tuille 

dh'i, 
Not a kiss a gheobh is' she'll be meas cumanta, 
Gun cheile, gun leannan, gun teallach, gun tuar, 
Na seasg-chaillich thruaioh, fo smuairean 's fo 

bhròn. 



0RAIN LE UILLEAM RÒS. 75 

The lily, the fairest by far of theflowers, 
Ge moiteil a nihuirn cha mhair è acli gearr; 
And the beautiful rose ofmost glorious hue, 
Tha sh nuadh dol a niugh seach bruthainn a' Mhaigh, 
Sud mar's nòs do gach òigh tha gach lò 'sean- 

achadh, 
Gus an caill iad an geall 's nach e'n t-àm teann- 

adh riu, 
'N uair thrèigeas a' mhaise, sa sguireas an loinn, 
Bhi 'g acain a chaoidh nach d' rinn iad e tràth. 



OEAN A EINN AM BAED DO FHEAE TUEUIS 
A BHA GABHAIL NA SLIGHE MAILLE 
EIS AS AN TAOBH-DEAS, AIE DHA BHI 
EO - BHUAILTEACH DO DHUBHAILC 
AEAIDH. 

LUINNEAG. 

E hb ro mo Chaluman, 

Bi fearail mar bu dual dut, 
Bu dùchas o do sheanair dhut, 

Bhi fanarach air gruagaich : 
!Na'n tachradh caileag ghorach riut, 

Gun doigh aic' air bhi gluasad, 
Bu mhiann leat a bhi turaban, 

Sa c * * * * * * d air a h-r *-**»* r 1 

An cualadh sibh mu'n Chaimbeulach 
Bha thall an ceann Strath-h-eurann, 



76 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

'Nuair nochd e ris a' Bhaintighearna, 

A bliall dar blia e 'g èiridli ; 
Bug i air a' cliabar 

Choin a spealteadh anns na speuraibh, 
'S mar b'e niiad na casadaich, 

Cha mhis' a b' fhasa' greidheadh. 
E hò ro, &c. 

Oidhch' ann an Dun-chaillean dut, 

Cha'n fhanadh tu fo'n aodach, 
Gun mhionnaich thu nach stadadh tu 

Gu'm biodli do nihaicle ' n g ***** d, 
Bha croisean anns an rathad ort, 

A feitheamh air gach taobh dhiot, 
Gun d'thug an cù-dubh glamadh ort, 

A chuir o mhath do mhaolach. 
E hò ro, &c. 

Oidhch' ann an Taigh-tabhairn dhut, 

'S gun robh sinn ann le cheile, 
Aig brughaichean Bochudair, 

Gu'n robh do ehuid-sa 'g èiridh, 
Dh' f halbh thu as an leabaidh 'uam, 

Gu'n dad ort ach do leine, 
Gu'n bhuail am meann-bhoc bailgean thu, 

Chuir sud an dealg o fheum ort. 
E hò ro, &c. 

'S dnilich leam a Chalumain, 

Nach fan thu as an èucoir, 
'S nach sguir thu dheth an t-striopachas, 

Gu'n caill thu bhrigh sa bheusaich, 



0RAIN LE UILLEAM RÒS. 77 

Mur b'e gu'n cuirinn mi-gliean ort, 

Gu'n innsinn dha na Chleir e — 
Nach 'eil bean òg no cailleach, 

Air nach farraich thu do pheiris ! 
E hò ro, &c. 

'Bheil cuinihn' agad dar dh'fhag thu mi, 

Air druim-na-Lairc na m' ònar, 
'Sa thog thu ort gu h-inntinneach, 

Gu bhi 'n Cill-Fhinn air Dhonach, 
'S mur b'e miad an eagail 'bh'ort, 

Ro na chreideamh Pholach, 
Gu-m fìachadh tu do chlach-bhalg, 

Air nighean ghlas an òsd-fhear. 
E hò ro, &c. 

A Clialum bheirinn comhairl' ort, 

Na'n gabhadh tu gu caomh i, 
O'n tha sinn dol a dhealachaclh, 

A's neach a dol gach taobh dhinn, 
Thu leagadh dhiot nam magaidean, 

A bh'agad ri JVic-Clucais, 
Air neagh gu fuaidh i breaban riut 

A leagas do Mhac-Gruisleig ! 
E hò ro, &c. 



78 ORAIN LE UILLEAM ItÒS. 



ORAN A RINN AM BARD, M AR GUN DEANADH 
SEOLADAIR DEASACH E, AIR DHA BHI 
ANN AN TAIGH-DANNSAIDH, ANNS AN 
TAOBH-TUATH.— THA'M BARD AIR DEAN- 
AMH AN ORAIN DO REIR GAELIG AN 
T-SEOLADAIR FEIN. 

Air Fonn — " Ach gur mis' tha gu duilich" <&c. 

Bha nii 'n raoir san taigli-dhannsaidh, 
Bha iad tranga gu leor, 
Bha na h-ionagan glan ann, 
'S iad cho cannach 's bu chòir 
Cha robh srad air a' ghealbhan, 
O'n a dh'fhalbh sinn o bhòrd, 
Ach grainne beag luaithre 
Bha fo sguadradh nani brò-g. 

Bha na Maireagan uil' ann, 
Is iad air tional gach taobh, 
Ge d' nach d' eirich a' Ghealach, 
Cha robh niaill' air a h-aon, 
B' f hearr sud na bhi 'm breislich, 
Cur a Cheti fa'-sgaol, 
3STa bhi pumpadh na Deonaid* 
Air a nilior-chuan re gaoith. 

Cha 'n eil beath' ann a's boidhche, 
Na th'aig seoladair fein, 

* Seonaid. 



ORAIN LE UILLEAM RÒ8. 79 

Seach gu'm bi è na niharaich, 
Bi'dh na cailean à dheigh', 
Bidh na h-ionagan cannach, 
Ga leantuinn gu leir, 
Toirt am mionnan gu sure iad, 
STach bi trusair gun f heum 1 

An d'thug thti 'naire Rob Taileir, 
'S a chuid Màireagan fein, 
Agus deidh aig na h-òighean, 
Air a phbgadh gu leir ; 
Bi'dh esan 'gan ruagadh, 
'S 'gam buaireadh le bheul, 
Tha e soireanta so-ghradh't, 
Mar gu'm pbsadh e ceud. 

Am fac thu 'n sgiobair bha laimh ris, 
'S a Mhàireag r'a thaobh, 
A lamh thar a muineal, 
'S i buileach 'na ghaol, 
Reag i leis thar Caol-Mhuile, 
Agus tiumal a Mhaol, 
Gu blii loradh a phica, 
'Nuair is dripeal a ghaoth. 

Cha'n'eil doubt arsa Maireag, 

Nach overhalig mi ball, 

Ach gille gramail bhi shios orr', 

Nach d'thoir fiaradh g'a ceann ; 

Ge d' a thigeadh na sgualaichean* 

Cruaidh. o na ghleann, 

Cha bhi'n sgiobair fo mhi-ghean, 

Gus an diobair a chrann. 



80 ORAIN LE UILLEAM R53« 

Tha iasgach an sgadain, 
Ito bheag againn san am, 
On se ; n t-ounair tha cost oirn, 
Cha bhi 'm brot oirn air chall, 
Bithidh grog againn daonnan, 
'S cha bhi aon fhear gun dram, 
'S gheibh sinn nionagan bòcha* 
Gu ar pogadh a's taing. 

Gheibh sinn nionagan bòcha, 
As mnathan òga gu rèidli, 
'Se mo roghainn-s' an nionag, 
On a bhios mi ri beud ; 
Thainig comhlan dhiu tharais 
Air a' chala so 'n de, 
; S bha sinn mar riu a' dannsadh 
Fhad sa shanntaich sinn fein. 

Cha 'n eil shig ; s na puirt FhrangacK 

Nach danns iad air uair, 

No càr an Dun-eidin 

Gun aig te san Taobh-Tuath ; 

Miann-sùl bhi 'ga ìeirsinn, 

'S iad a' leumnaich mu'ii cuairt, 

Mar ri ba'-laoich chinn-'illeach,f 

'S sgal pioba nan cluais ! 

* Boidheach. 

t Ceann-'illeach, i.e, Ceann-fidhle, alluding to a ship 
vvith a fiddle head. 



ORAIN LE UILLEAM KÒS. 81 



ORAN 



A rinn am bàrd do dhuin' araidh a thuarasdalaich e re 
là, air son togail crè a poll ; agus air do'n f heasgar teachd 
cha d'thainig an duine dhachaidh. Air son so bha 'm 
bàrd fo imcheist, le mor ioghnadh nach robh e tighinn; 
air an aobhar sin chuir è gille beag a bha mu'n taigh air a 
thoir. Thainig an gill' air ais, ag innseadh do'n bhard 
nach robh e 'n sud idir, agus gu'm b'è mhòr bharail-s' 
nach bu bheò e. Air gabhail eagail do'n bhard gun 
d'thainig sgiorradh 'na char, fadheoidh d' f halbh e fein 
agus f huair se è mairnealaich ri taobh a' phuill agus an 
obair gun deanamh. 

Air Fonn — " Sgian dubh an sprogain chaim." 

Marbhaisg air luchd mi-ruin, 
A bha 'g innseadh dhomh nam brèug, 
Nach bu bheò mo charaide, 
Ma chailleadh e b'e 'm bèud ; 
'Nuair thog mi orm gu bas-bhualadh, 
'S gu toirt-a-mach gun cheill, — 
Co 'fear mòr a chitheamaid, 
A' tighinn ach thu-fein ! 

Chi mi laoch is gaisgeanta, 

Dha maiseil thig na h-airm, 

A ri ! gur mairg a chasadh ort, 

Le strì 'n uair lasadh t' f hearg ; 

Fear mor tha crodha 'n ais-sith thu, 

Bhiodh speiceil, spaiceil, garg, 

'S laoch cho treun 's tha'm Breatuinn thu, 

Ro'n teich an t-arm dearg. 

G 



82 0RAIN LE UILLEAM It&J. 

Cha n'ioghna' mi bhi àrdanach, 
'S gur càirdeach mi dhut fein, 
Armuinn mhoir nam brataichean 
'S nan du'-lann sgaiteach, gèur ; 
Le ceannas cruaidh neo-lapanach, 
A' dol am baiteal strèup ; 
Dh' eireadh sog a's sunndachd oirn, 
Ri cluinntin guth do bheil. 

'N uair bha thu 'na do sheanaileir, 
San iomairt thall air chuan, 
Latha Fontenòi 

Gu'm bu leoghanta do shnuadh, 
'N" uair dh'fhosgail iad am bataraidh, 
Gu'n ghlac thu iad san uair, 
Thionndaidh thu na cannonan, 
G-u toirt a' Bhaile uap'. 

Bu chuis-thruais na Frangaich, 
'S iad 'nan deann air an ratreat, 
A' tilgeadh dhiubh nan casagan 
Gu faral as uat fein ; 
Na coisichean 's na marcaichean, 
'S na bh' ac' a shluagh gu leir 
Dol turaichean, air tharaichean, 
'S cha shealladh iad 'nan dèigh ! 

Cha b'fhada bha thu 'ciosachadh 

Nan Innsin sear gu leir, 

'JST uair a chaidh thu 'n talamh sìn, 

Thug Hideralidh geill ; 

Mar b'e litir bhàn, 

A cbuir a Pharlamaid 'ad dheigh, 



ORAIN LE UILLEAM ItSs. 83 

Thu 'n talainh teitli sin f liàgail, 
Mu'n d'rea'db do shlaint 'an èis. 

Bha nii 'n Siberaltar leat, 
'Nani ghlas-ghiullan gun treòir, 
A' leidigeadh nan each agad 
'S 'gani faicinn air an seol. 
Thog thu o she-sgillinn mi 
Gu leitìi-ghìnnie de'n òr, — 
Fhuair thu posta captain dhomh 
Le d' fhacal o na Bhòrd. 

A's thug mi turas eile leat, 

Nach ceil mi anns an am, 

'N uair shrac thu 'm peitean sioda, 

Bha air nighean K-igh na Fraing, 

Leag thu anns an t-seomair i, 

Air leabaidh shròil bha thall ! 

'S ge b'e 'n rud a chuir thu 'n ceill dh'*i, 

Tomh'sibh fein e chlann. 

'S ann an sud bha bhri'agraich, 

'Sa bhrithinn thairis, chaoin, 

Bha ise, 'na'm b' f hior, faralach, 

A's tus a farrach gaoil ; 

Ach dh'aithnich mi 'nuair chaidh thu'n uachdar, 

Nach biodh t' uarais faoin, 

Chuir thu 'n t-urlar as an leabaidh, 

'S thug sibh glag araon ! 

Oha d'rinn an Bigh dhiot Ridire 1 
San trid-a-bac dha fein ! 
Ach ni mi fein an nis dhiot e 



84 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Thiotan beag gun blireig, 

Rù, rà, Ridire ! 

Bloidh biodaige, bun sgèith, 

Luirach mhailleach, claidhe bearnach, 

Clogaid nach fearr feum ! 



ORAN CCJMHAIDH 

A RINN AM BÀRD' NUAIR A PHÒS A LEAN- 
NAN (MÒR ROS) AIR DH'I DHOL DHACA- 
IDH DO SHASGUNN MAILLE RI COMPAN 
ACH. 

Air Fonn — " Robai dona gdrach." 

Ge fada 'na mo thamh mi 
Tha 'n damhair dhomh dùsgadh, 
Cia f àth mu'n thriall mo mhanran, 
'S gu'm b'abhaist dhomh sùgradli ? 
C'arson a bhithinn brònach 1 
Mu'n òigh 's gun a diù dhomh, 
Ged ghlac i'n luib a graidh mi, 
Le àmhailtean Ohupid. 

Gach fear a bhios a' feoraich 

Mar leonadh le gaol mi, 

Tha roghainn sud do'n tuathdaidh, 



ORAIN LE UILLEAM R$S. 85 

On 's dual da bhi smaointeach ; 
Cha 'n aiclich mi ach fòil e, 
; S cha mhò ni mi saoradh 
Thig m' ùr-sgeul o Apollo, 
Mar sheolas an Naoinear. 

Ach sud mar sheinneadh Cormac,* 
; S e dearmad a cheud ghaoil, 
'S e gabhail cruit da iunnsaidh, 
Le inneal ciuil 'ga ghlèusadh, 
On chuir Finne 'n diù-chall, 
Mo shùgradh 's mo bhèusan, 
Gu'm bàth mi'n guth an orghain, 
Le torghan mo spèis dh'i. 

* Tradition says that the Corinac, whom the Bard 
mentions so often in the above song, was an Irish harper, 
who came to Scotland and visited several of the Highland 
Chiefs. He at length went to the family of Macleod of 
Lewis, and served him for several years as a harper. 
Having fallen in love with Macleod's eldest daughter, he 
resolved, the first opportunity, to fly with her to Ireland. 
One night, after supper, Cormac tuned his harp, and 
played a Druidical tune of the name of " Deuchain-ghleust' 
Mhic-<?-Chormaic" which had the power to lull all to 
sleep who were within hearing of it. By this magic music 
the whole of Macleod's household fell into a deep slumber, 
Cormac then drew a large dagger, which he used to carry 
about him, called Madag-achlais, to cut Macleod's throat. 
As he was drawing near the Chief with his knife, Mac- 
leod's eldest son came in, after returning from his daily 
mountain sports, and seeing Cormac approaching his 
father with such a dreadful weapon, exclaimed — " Cor- 
mac! Cormac! what do you intend to do — are you mad?" 
Cormac replied, "Mad, my young man! think you so? 
I am not ; but I have a regard for your fair sister, whom 



86 ORAIN LE UILLEAM R5s. 

'N uair dh'eirich Cailean Cormac 
Àir chorra-ghleus gu f àrsan, 
Gu'n d ; fheòraich am fear òg 
An goraich a dh' fhas ann, 
'Sa liughad cailin beul dhearg, 
Cho bèusach 's cho nàrach, 
A's Finne th'air an fheill, 
A tha feumach air mànran. 

'iN" uair chual' am Macan-baoth sin, 
'S a ghaol bhi do-mhuchta, 
'Se smaoinich e gu thearbadh, 
Bhi falbh as a dhuthaich, 
Ach nochdadar na h-aobhair, 
'S e 'n caoin ruidh le tùrsa, 
Gun ghlac e cruit a's sheinn e, 
Le binn cheò-1 as ùr e. 

Bha feiteach air an an orghan, 
Aig Cormaic ri ard-cheol, 
Mas biodh an Fhinne 'n uachdar, 
Air duan na fuaim clàrsaich, 

I aro. resolved to bring along with me to Ireland ; and as 
your aged f ather will not gratify my desire, I must sever 
his head from his body and clear my way." On hearing 
this, the youth replied, "You had better not, as you 
may get your choice of a thousand virgins in Scotland, 
fairer by far than my sister, without committing so cruel 
a deed." Cormac said, "You speak truly, my young 
man ; hand me my lyre, that I may banish the virgin's 
love with the sound of my harp." The bard uses this 
history as a text to the above song, where he complains 
that Cormac, with the melody of his harp, had cured his 
love, while a remedy for his own was never to be found. 



OKAIN LE UILLEAM r5s. 87 

Acli cha d'fhuair mise sgeul 

Ann ani Beuria no 'n Gàèlig, 

A dli'innseadh dhomh mar dh'fhaodainn 

An gaol ud a smaladh. 

O ! teirmeasg air a' ghaol sin, 

Nach faodainn a threigeadh, 

A's gur è chuir an lugh'd mi 

Bhi smaointinn bean t'èugais, 

'Se 'n t-seirc a bha 'n ad ghnuis-ghil, 

A lub mi gu eugail, 

'S nach dean Lighich' slàn mi, 

Och ! b'fhearr gu'm b'e 'n t-èug e. 

Is Ciomach ann ad ghaol mi 
Bi smaointinn bean t'ailteachd ; 
Cha chadal anns an oidhch' dhomh, 
; S cha ; n fhois anns an là dhomh ; 
Cha-n fhacas ri mo rè, 
'S cha-n fhaigh mi sgeul gu bràth air 
Ni b'annsa' na bhi reidh 's tu, 
A gheug nam bas bàna. 

Gur binne leam do chòmhradh 

Xa smeorach nan geugan, 

Na cuach sa mhadainn Mhaighe, 

; S na clàrsach nan teudan, 

Na'n t-Easpuig air la Dòmhnaich 

'S am mor-shluagh 'ga eisdeachd, 

Na ge do chunnta' stbras 

Na h-Eorpa gu leir dhomh. 



88 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

C'arson nach d'rngadh dall nii, 
Gun chainnt no gun leirsinn ì 
Mu-m facas t'aghaidh bhaindidh, 
Rinn aimhleas nan ceudan; 
O'n chunna' mi air thùs thu, 
Bu chliùtach do bheusan, — 
Cha-n f hasa' leam na'm bàs 
A bhi lathair as t'èugmhais ! 

Ach 's truagh I gu'm beil do run-sa, 

Cho dùr dha mo leanmhuinn, 

'S mo chridhe steach 'ga ghiulan, 

A h-uile taobh dha falbh mi, 

An cadal domh no dùsgadh 

A' sùgradh no 'seanachas 

Tha sud da m' ruagadh daonnan, 

'S mi sgaoilte gun tearmunn ! 

Ach fàgaidh mi mo dhùthaich 
Gu 'n dioch'naich mi pairt dheth, 
Ko-mheud 's a thug mi rùn 
Ga do chul buidhe, fainneach; 
Air triall dhomh thar m' èolas 
A dh'aindeoin mo chàirdean; 
Tha saighead air mo ghiulan, 
A lùbas gu làr mi ! 

'S a nis' o'n a thriall thu, 

'S nach b' fhiach leat mo mhànran, 

A chionn 's nach robh mi stòrasach. 

Mor ann an stàta, 

Ach sud ge d' robh da 'm dhi'-sa, 

Cha 'n islich mi pairtinn, 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 89 

Tlia m'aigne torrach, fior-ghlan, 
Nach diobair gu bràth mi. 

Ach ma's a triall gun dàil dut, 
Gu àite na mor-sheol, 
Gun f huireach ri do chairdean, 
Do dhàimh, no luchd t'èolais, 
Biodh soirionn air na speuraibh, 
Gun eiridh air mor-thonn, 
A dh' aisigeas le reidh ghaoith 
Gun bheud thu gu seolaid.* 

Mar sud bha ur-sgeul Chormaic 
Cho dearbhta 'sa sheinn e, 
E-fein 'sa chomunn òg 
'S iad gle bhrònach ma thimcheal, 
E gabhail cead le pòig dh'i, 
Gun chomhradh gun impidh 
'S e dìoladh guth an còdhail, 
Na h-òighe gu 'n till è. 



ORAN EILE, AIR AN AOBHAR 
CHEUDNA. 

Tha mise fo mhulad san àm 
Cha'n òlar leam dram le sunnd, 

Tha durrag air ghur ann am chàil 
A dh'fhiosraich do chàch mo rùin, 

* A harbour. 



90 OEAIN LE UILLFAM E5S. 

Cha 'n fhaic mi 'dol seachaà air sràid 

An cailin bu tlàithe sùil ; 
'Se sin a leag m'aigne gu làr 

Mar dhuilleach o bharr nan craobh. 

A ghruagach a's bachlaiche cùl 

Tha mise 'gad iundrain mòr, 
Ma thagh thu deagh aite dhut fein 

Mo bheannachd gach rè gud'chòir : 
Tha mise ri osnaich 'nad clheigh, 

Mar ghaisgeach an dèis a leòn ; 
'JSTa laidhe san àraich gun fheum 

'S nach d'theid anns an strèup ni's mo ! 

'Se dh' fhàg mi mar iudmhail* air trèud, 

Mar fhear nach d' thoir spèis do mhnaoi 
Do thuras thar chuan fo bhreid, 

Thug bras shileadh dhèur o m' shùil— 
B'fhearr nach mothaichinn fein 

Do mhaise, do cheill, 's do chliù; 
No suairceas milis clo bhèil 

A's binne na sèis gach ciùil. 

Gach aon duin' a chluinueas mo chàs 

A' cur air mo nàdur fiamh, 
A.' cantainn nach eil annam ach bàrd 

'S nach cinnich leam dàn a's fiacli — 
Mo sheanair ri pàigheadh a mhàil, 

'S m'athair ri màlaid riabh ; 
Chuireadh iad gearain an crann 

A's ghearainn-sa rann ro' chiacl, 

* A. fugitive. 



OEAIN LE TJILLEAM RÒS. 91 

'S fad a' tha m' aigne fo ghruaim 

Cha mhosgail mo chluain ri ceòl, 
'M breislich mar ànrach a' chuan 

Air bharraibh nan stuagh ri ceò. 
'Se mnndran d' àbhachd nam 

A chaochail air snuadh mo neò-il, 
Gun sùgradh, gun mhire, gun naill, 

Gun chaithream, gun bhuadh, gun treòir ! 

Cha dùisgear leam ealaidh air àill', 

Cha chuirear leam dàn air dhòigh ; 
Cha togar leam fonn air clàr, 

Cha chluinnear leam gàir nan òg. 
Cha dirich mi beallach nan àrd 

Le suigeart mar bha mi'n tos; 
Ach triallam a chadal gu bràth 

Do thalla nam bàrd nach beò ! 



ACHASAN AN DEIDEIDH, 
A DEUDACH DHOMHNUILL FHRISEIL 

Mile marbhaisg ort a dheididh, 

Thar gach galair, 
'S duilich leam mar dh'f hàg thu 

M'eudail dheth na fearaibh, 
Bheir gach tinneas eile dhuinne fànadli 

'S f àth furtachd. 



92 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 

Ach 'se bheir thus', a bhruidear mhilltich, 

lonnsaidh mhort oirnn : 
Cha-n àill leat gnn d'theid deoch, no drama, 

Steach fo'r carbad 
Àch gabhail dhuinn as ar claigeann 

'S ar grad mharbhadh. 
Cha luaithe dh'eirich Domhnull Friseil 

As a' chuartaich, 
Ka chuir thusa do nimh 'an ìre 

Gus a thruailleadh ; 
Cha-n fhoghnadh leat na rinn an teasach 

Air an truaghan, 
Ach thu fein a dhroch bhuill deis' 

A dhol 'ga thuairgneadh, 
Bha cnaimhean a chinn, a's eudann 

'Sa dhèud uile, 
Mar gu'm biodh muill'ear 'ga riasladh 

Fo chloich mhuilinn : 
No mar gu'm biodh gobha Gallda 

Ga theann sparradh, 
An glamaire teannta, cruaghach 

Do chruaidh stàilinn. 
Ach thig do dhriug mur 'eil mi meallt' 

Ma chluinn Mac-Shimidh, 
An diol a rinn thu, a thrudair bhrùideal, 

Air f hear-cinnidh, 
'S e-san a loisgeas an dù'-thuill* ort, 

'S cha sinne uile ! 
Bheir e n' t-arm dearg a Sasgunn 

Gu do sgiursadh, 

* The Gael's primitive name for artillery. 



ORAIN LE UILLEAM RÒS. 93 

Le peileirean dearga, lasrach, 

A's neart fudair — 
Grain ort nach do ghabh thu trndar 

No fear doicheil, 
Ach an duine fiughantach, fìalaidh, 

Chnr o chosnadh, 
'Sa liughad cailleach sgaiteach, bheur' ? 

A's reabhair caile 
Tha feum an carbad 's an deudach 

A leir sgaradh j 
Edar Irt, a's Peairt, a's Ile 

'S tìr Mhic-Ailein, 
No ge do thogradh tu sineadli, 

Aig a' bhaile. 



Hfr 



ATH-LEASACHADH. 



ATH-LEASACHADH, 

ANNS AM BEIL TRÌ DAIN 

LE IAIN MAC-AOIDH, 

AM PÌOBAIRE DALL, 

SEANAIR AN Ì7GHDAIR. 



BEANNACHADH BAIRD DO SHIR ALASDAIR 
MAC-CHOINNICH, TRIATH GHEARR-LOCH : 
AIR DHA NIGHEAN THIGEARNA GHRANND 
A PHOSADH. 

Gu'jvt beannaiche' Dia an teacli 's an tiìr 
'S an tì thainig ùr 'nur ceann, 
Geug shona, sholta gheibh cliù, 
'Ni buanachd dùthacha 's nach call. 

A gheug a thainig 's an deagh uair. 
Dha 'm buadhach muirn agus ceòl 
Ogha choinnich nan rùn reidh, 
'S Baron Shrath-Spè nam bò. 

ii 



98 ATH-LEASACHADH. 

Iarla Sliì-pliort an tòs 

Dhiuchd an òigh a's taitnich bèus ; 

'S o'n Tuitear Shàileach a rìs. 

A fhreasdaileadh an Righ 'na fheum. 

'S bithidh Granndaich uime nach tìm, 
Bu treubhaich iomairt 's gach ball. 
Spè a b' iomadaich leinn, 
A 's feigh air firichean àrd, 

'S ann o na Cinnidhean nach fàim, 
Thainig an òigh a's glaine crè ; 
Gruaidh chorcair, agus rosg mall, 
Mala chaol, cham, 's cul rèidh. 

Tha h-aodann geal mar a' chailc. 
' 'S a corp sneachdaidh air dheagh dhealbh ; 
Maoth leanabh le gibhtean saor, 
Air nach facas fraoch no fearg. 

Tha slios mar eala nan sruth, 
'S a cruth mar chanach an fheoir; 
Cul cleachdach air dhreach nan teùd, 
No mar aiteal grein air òr. 

Bu cheòl-cadail i gu suain, 

'S bu bhuachaill' i air do-bhèus ; 

Coinneal sholais feadh do theach, 

A' frithealadh gach neach mar fheum. 

Gu-m meal tl u-fein t' ùrbhean òg, 
A Tliriath Ghcarr-Loch nan còrn fial ; 
Le toil chairdean as gach tìr, 
Gu meal thu ì 's beannachd Dhia. 



ATH-LEASACHADH. 99 

Gu-m meal sibh breath agus buaidh, 
Gu-m meal sibh uaill agus mùirn, 
Gu-m meal sibh gach beannachd an cèin, 
'S mo bheannachd fein dhuibh air thùs. 

'S iomadh beannachd agus teist, 
Th'aig an òigh a's glaine slios ; 
'S beannachd dha'n tì a thug leis, 
Rogha nam ban an gnè, sam meas. 



DAN DO SHIR ALASDAIR MAC-DHOMHNUILL 
SHLEIBHTE, CEANN-CINNIDH CHLANN- 
DOMHNUILL NAN EILEAN, 

Air dha tighinn dhachaidh a Lunainn do Chaisteal 
Armadail san Eilean Sgitheanach, agus a' Bhain-tighearn' 
a bhi marbh a staigh air a chinn. Tharladh dha na Phìo- 
baire dhall a bhi staigh san àm, agus shèinn e 'n dàn a 
leanas 'na dhàil, a nochdadh dha gu'n chàill iomadh Trèun 
a's Elath an ceud ghi-kdh, d'a b'eigin fadheoidh sòlas a 
ghlacadh. 

Beannachd dhut o'n ghabh thn 'n t-àm, 
O chrìoch nan Gall gu do thìr, 
Dùchas tha ri slios a' chuain 
'S tric a choisinn buaigh dha Righ. 

Do bheatha gu do thìr fein, 

'Dheagh Mhic-Dhomhnuill nan sèud saor, 

'S ait le maithibh Innse-Gall, 

Do ghluasad a nall thar chaol. 



100 ATH-LEASACHADH 

'S ait le fearaibh an Taoibh-tuath, 
Gu'n bhuannaich thu mar bu chòir 
Troteirnis uil' agus Sleibhte, 
Uithist nan eun as nan ròn. 

'S ait le fearaibh an Taoibh-deas, 
Gu'n shuidhicheadh tu ceart gu leor, 
'S tu sliochd nan Bìghrean o shean, 
Dha'n robh niiagh fainear air ceòl. 

Ach 'sann dhomh-sa b'aithne 'm bèuSj 
ISTa ghabh rium fein diu' o thùs, 
Croinn-iubhair le brataichean sròil, 
Loingeas air chòrs a's ròs ìuil. 

Long a's leoghan a's lamh-dhearg, 
'Gan cur suas an ainm an Righ, — 
Suaicheantas le 'n eireadh neart, 
'jN" uair thigeadh ur feachd gu tìr. 

Na 'n tàrladh dhuibh' bhi air leirg, 
Fo mheirghe dha'm biodh dearg a's bàn 
Gu maiseach, faicilleach, treun, 
Chuireadh sibh ratreat air càch. 

Gu h-armach, armailteach, òg, 
ISTeo-chearbach 'an tòir no'n ruaig. 
'S gach àite 'n cromadh an ceann, 
Bu leo na bhiodli ann, 'sa luach. 

B'aithne dhomh Sir Seumas mòr 
'S b'eòl domh Dòmhnull a mhac, 
B'eòl domh Dòmhnull eile rìs, 
Chumadh fo chìs na slòigh ceart. 



ATH-LEASACHADH. 101 

B'eòl domh Dòmhìrall nan trì Dòn'ull 
'S ge b'òg e, bu mhòr a chliù, 
Bhiodh feara Alb' agus Eirinn, 
Ag èiridh leis anns gach cùis. 

B'eol domh Sir Seumas na ruin, 
T'athair-sa mhic-chlùitich fein, 
'S tus a nis an siathamh glun 
Dh'ordaich Righ nan dùl 'nan dèigh. 

Na'n tuiteadh m' aois cho fad a mach, 
'S do mhac-sa theachd air mo thìm — 
B'e sin dhomh-s' an seachdamh ghm, 
'Thainig air an Dùn ri m' linn, 

'S cha 'n ioghnadh dhomh-sa bhi crion, 
A's mo chiabhag a bhi liath, 
'S gach aon diu' le cridhe mòr 
Toirt dhomh airgid a's òir riabh. 

'S gach aon diu' 'ga m' àrach cluth, 
Thuigeadh iad uam guth nam nièur; 
'S tha iadsa sàbhailt an diugh, 
Anns a Bhrugh am oeil iad fein. 

'S tha mis' air fuireach san àr, 
'S mi cur a' bhlair mar bha riamh^ 
S mo chridhe 'g osnaich 'nan dèigh, 
Mar Oisian an dèigh, nam Fiann ! 

Gu-m meal thu t' oighreachd, 's do chliù, 
Dheagh Mhic-Dhomhnuill nan run rèidh, 
'S ged dh'imich uat t' ùr bhean òg 
Na biodh ort-sa bron 'na dèigh. 



102 ATH-LEASACHADH. 

'Sa ìiughad òigh. thaitneach gun di, 
Tha eadar Clar-sgì * a's mon-ròs 
'S ma dha thaobh Arcamh a' chùain 
Deas a's tuath, thall sa bhos. 

Agus iad uil' ort an dèigh 
Bheireadh dhut iad-fein 's an cuid, 
Oighean taitneach nam beul binn, 
!Nam mèur grinn, 's na broinne buig. 

Chaill Bigh Bhreatainn, a's bu bhèud, 
A leabaidh fein leug a ghaoil ; 
'S o na tharladh sud 'na char, 
B'eiginn dha bhi seal gun mhnaoi. 

Mac-Righ Sorcha sgiath an airm 
Gur e b'ainm dha Maighre borb, 
Chaill e gheala-bhean mar ghrèin 
'S dh' fhuirich e-fein 'na deigh beò ! 

Chaill Bigh na h-Easpailt a bhean, 
Ainnir gheal nigh'n Bigh Greig, 
'S gach aon diubh gabhail a null, 
'S dh'imich o Fhionn a bhean fein 

On tha'n saoghal so 'na cheò. 

'S gur doigh dha bhi dol mu'n cuairt ; 

Bidh'mid subhach annain fein 

'S beannachd leis gach nì 'chaidh uainn, 

* A narae for the Isle of Sk3 r e. 



ATH-LEASACHADH 103 



CTJMHA CHOIRE-'N-EASAIN. 

Mi 'n diugh a' fàgail na tìre, 
'Siublial na frìdh air mo leath-taobh ; 
'S è dh'fhàg gun airgiod mo phbca, 
Ceann mo stòir bhi fo' na leacaibh. 

'S mi aig bràighe 'n alltain riabhaich, 
Ag iarraidh gu Bealach na fèatha, 
Far am bi damh dearg na cròice, 
Mu f hèill an Ròid a' dol san dàmhair. 

'S mi 'g iarraidh gu Coir'-an-easain, 
Far an tric an sgapadh fùdar, 
Far am bi'dh miol-choin 'gan teirbeirt, 
Cur mac na h-èilte gu dliùbhlan. 

Coire gun easbhaidh gun iomrall, 
'S tric a bha Raibeart mu d' chomraich, 
Cha-n eil uair a ni mi t' iumradh, 
ZSTach tuit mo chridhe gu trom-chràdh. 

'S è sin mise Coir' an easain, 
Tha mi m' sheasaidh mar a b'àbhaist, 
Ma thà thu-sa na d' f hear ealaidh, 
Cluinneamaid annas do làimhe." 

An àill leat mis' a rusgadh ceòil dut, 
'S mi 'm shuidhe mar cheò air bealach, 
Gun spèis aig duine tha beò dhiom, 
O'n chaidh an Còrnalair fo' thalamh. 



104 ATH-LE AS ACH ADH. 

Mo clireach ! mo tliùrsa, 's rno thruaighe ! 
'Ga chur san uair so dhomh an ìre, 
Mhuinntir a chumadh rium uaisle, 
Bhi'n diugh anns an uaigh ga m' dhì-sa. 

Na'n creideadh tu uam a choire, 
Gur h-e dorran sud air m' inntinn, 
'S cuid mhor a ghabhail mo leath-sgeoil, 
Nach urrainn mi seasamh ri seinn dut. 

" Measar dhomh gur tu Mac Ruairidh, 
Chunna mi mar ris a Chòirneal, 
'N uair a bha e beò 'na bheatha 
Bu mhiann leis do leathaid 'na sheòmar. 

" Bu lion'ar de mhaithean na h-Eireann 
Thigeadh gu m' rèidhlean le h-ealaidh, 
Sheinneadh Ruairidh dall dhomh fàilte, 
Bhiodh Mac-Aoidh 's a chàirdean mar ris." 

O'n tha thus' a' caoidh nan àrmunn, 
Leis am b' àbhaist bhi 'ga d' thaghall, 
Gu'n seinn mi ealaidh gun duais dut, 
Ge fada uam 's mi gun fhradharc. 

'S lionmhor caochla teachd san t-saoghal, 
Agus aobhar gu bhi dubhach ; 
Ma sheinneadh san uair sin dut f àilte, 
Seinnear an trà so dhuit cùmha. 

" 'S è sin ceòl a's binne thruaighe, 
Chualas o linn Mhic-Aoidh Dhòmhnui]], 
'S fada mhaireas è am chluasan, 
An fhuaim a bh'aig tabhunn do mheòir^an. 



ATH-LEASACHADH. 105 

M Beannaclid dhut agus buaidli-làraich, 
Ann 's gach àite 'n dean thu seasamh, 
Air son do phuirt bhlasda, dhionaich, 
Sa' ghrian a' teannadh ri feasgar." 

'S grianach t-uirsinn fèin a choire, 
'S gun fhèigh a' tearnadh gu d' bhaile ; 
'S iomadh neach do 'm b' f hiach do mholadh, 
Do chliath chorrach, bhiadhchar, bhainneach, 

Do chìob, do bhorran, do mhìlteach, 
Do shlios a choire gur lìonach, 
Lubach, lnibheach, daite, dìonach, 
'S fasgach do chuile 's gur fìarach. 

Tha t' èideadh uil' air dhreach a' chanaich, 
Cìrein do mhullaich cha chrannach, 
Far 'm bi' na fèigh gu torrach, 
'G èiridh farumach mu d'fhireach, 

Sleamhuinn slios-fhad do shliochd àraich, 
Gun an gart no'n càl mu t' ìosail, 
Mangach, màghach, adhach, tearnach, 
Graidheach, cràiceach, fradharc frìdhe. 

Neòineineach, gucagach, mealach, 
Lònanach, lusanach, ìmeach ; 
'S bòrcach do ghorm luachair bhealaich, 
Gun fhuachd ri doinninn ach cidheach.* 

Seamragach, sealbhagach, duilleach, 
Mìn leacach gorm-shlèiteach, gleannach, 

* Ceathach. 



106 ATH-LEASACHADH, 

Biadhchar, riabhach, riasgach, luideach, 
Le 'n dìolta' cuideachd gun cheannach. 

'S cruiteil leam gabhail do bhràighe, 
Biolare t' uisge mu t' innsibh, 
Mìodar, maghach, cnocach càthair, 
Gu breac blàth-mhor an uchd mìn fheoir. 

Gu gormanach, tolmanach, àluinn, 
Lochach, lachach, dosach, crai-ghia'ch, 
Gadharach, faghaideach, bràidheach, 
'G iomain na h-eilid gu nàmhaid. 

Bùireineach, dubharach, bruachach, 
Fradharcach, cròic-cheannach, uallach, 
Feòirneineach uisge nam fuaran, 
Grad ghaisgeant' air ghasgan crualaich. 

Colg-shuileach, fàileantadh, biorach, 
Spang-shronach, eangladhrach, corrach, 
'S an anmoch a's meanbh-luath sireadh, 
Air mhire a' dìreadh sa' chòire. 

'Sa' mhadainn ag èiridh le'r miol-choin, 
Gu mùirneach, maiseach, gasda, gniomhach, 
Lùbach, leacach, glacach, sgiamhach, 
Cràcach, cabrach, cnagach, fiamhach, 

'N àm do'n Ghrèin dol air a h-uilinn, 
Gu fuilteach, rèubach, gleusda, gunnach, 
Suapach armach, calgach, ullamh, 
Riachach, marbhach, tarbhach, giullach. 



ATH-LEASACHADH. 107 

'N àm dhuinn blii 'tearna' gu d' reidhlein, 
Teinnteach, cainnteach,coinn]each, cèireach, 
Fìonach, còrnach, ceòlar, teudach, 
Ordail, eòlach, 'g òl le reite. 

Sguiridh mi nis' dhiot a choiie, 

O'n tha mi toilicht' dheth do sheanchas, — 

Sguiridh mise shiubhal t' aonaich, 

Gus an d'thig Mac-Aoidh do dh' Alba. 

Ach 's i mo dhùrachd dhut a choire, 
O'n 's mòr mo dhùil ri dol tharad, 
O'n tha sinn tuisleach ; s a' mhonadh, 
Bimid a' teannadh gu 'bhaile. 



A CHRIOCH. 



IiOBIMEK ASD GILLIES, PKINTERS, EDIXEUE6H. 



PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGUAGE 5 

Gaelic Poets, &C. — continued. 

gair, nach robh gus a so air an clo- 
bhualadh : Gaelic Hymns, by John 
Maclean and others, i8mo £o i o 

MacLeod (Neil)— Clasach au Doire, 
Gaelic Poems, Songs, and Readings, 
second edition, enlarged, crown 8vo 036 

Macpherson (D.)— An Duanaire, a new 
Collection of Gaelic Songs and 
Poems (never before printed), i8mo 010 

Macpherson (Mrs Mary, ' Mairi Nig- 
hean Iain Bhain,' the Skve Poetess) 
— Gaelic Poems and Songs, with 
Sketch of her Life by Alexander 
Macbain, M.A., illustrated with fìve 
life-like portraits of the Author, cr 
8vo o 5 c 

Mountain Songster (The) Filidh nam 
Beann, the Choicest Collection of 
Selected and Original Gaelic Songs 
now known, i8mo 006 

Munro (J.) — An t-Ailleagan ; co- 
chruinneachadh Dhan, Oran, agus 
Dhuanag, 32mo 004 

Ossian — The Poems of : Dana Oisein 
Mhic Fhinn, revised by the Rev. Dr 
M'Lauchlan, i8mo o 2 c 

The Same, in English, trans. 

by James Macpherson, fcap 8vo, gilt 020 

Ross ( Wm.) — Gaelic Songs, i8mo o i 6 

Schiller's William Tell, translated from 

the German into Gaelic, l2mo, swd o i o 

Sinclair (Rev. A. Maclean) — Clarsach 
na Coille : A Collection of Gaelic 
Poetry, i8mo 036 

To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, 
and all Boohsellers. 



6 PUBLICATIONS ]<N THE GAELIC LANGUAGE 

GAELIC POETS, &C. — continued. 

Smith (Dr) — Dan an Deirg agus 
Tiomna Ghuill (Dargo and Gaul) : 
Two Poems from the Sean Dana, 
translated by C. S. Jerram, M.A. £o i 6 

Stewart's (Col. Charles, of Tigh 'n Duin, 
Killin) The Killin Collection of 
Gaelic Songs, with Music and 
Translations, 4to 012 6 

Stewart (Peter) — Gaelic Hymns, Dain 
Ghaidhealach le Paruig Stiubhart 
(Nach Maireann) A bha chomhnuidh 
an' Gleann-Liobhann, fcap 8vo 002 

The Same, fcap 8vo 004 

Gaidheal (An), a Gaelic Magazine, 

'Volume for 1877, 8vo 026 

The Same, a large number of 

parts for various years, not conse- 
cutive per doz o I o 

RELIGIOUS WORKS INGAELIC. 

Alleine's Alarm to the Unconverted o 1 6 

Baxter(R.)— A Call to the Uncon 

verted to Turn and Live, l8mo 010 

The Saint's Everlasting Rest, 

in Gaelic, i8mo 016 

Boston( Thomas)— The Fourfold State, 
Nadur an Duine 'na Staid Dheithir- 
fillte no Staid Ceud Ionracais ; Staid 
Truaillidheachd Iomlan ; Staid 
Saorsa air Toiseachadh ; Staid no 
Truaighe Iomlan ; Ann an Cinn 
Theagaisg f'a Leth le Thomas 
Boston, Ministeir an t' Soisgeil a 
Chaan Eteric, 525 pages, 8vo 036 

Bunyan (John)— The Pilgrim's Pro- 

gress, i8mo 016 

To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, 
and all Booksellers. 



PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGUAGE 7 

RELIGIOUS Works in GKELlC—continued. 

Come and Welcome to Jesus 

Christ, i8mo £o i o 

The World to Come ; or, Visions 

of Heaven and Hell, i8mo o i o 

Grace Abounding to the Chief 

of Sinners, i8mo o i o 

Uisge na Beatha ; The Water 

of Life, l8mo o i o 

I Sighs from Hell ; or, The Groans 

of a Dataned Soul, l8mo o i o 

ì The Heavenly Footman, i8mo o i o 

Burder's Searmoinean, Bhailtean 

Dutcha, &c, l2mo o i o 

Catechism — The Mother's Catechism, in 
Gaelic and English, Leis An Urra- 
mach Eoin Willison, i8mo o o 2 

Leabhar -Aithghearr-nan-Ceist, 

Le Eoin Domhnullach, Ministier 

ann an Sgire na Toisidheachd o o i 

in Gaelic, by Dr Thomas Ross o o i 

Christ— The Life of, in the Words of 
the Scriptures, arranged by the Rev. 
John M'Rury, Minister of Snizort, 
in Gaelic, crown 8vo Glasgow 036 

Confession of Faith, in Gaelic, fcap 8vo 020 
Doddridge (Dr P.) — Searmon air a 
Sarmonachadadh Mu Bhar Neach 
Org, agus a Nis Air a H-Eadar- 
Theangachadh gu Gaelic Le P. 
Macpharlain, i2mo o o 2 

Dyer (W.) — Christ's Famous Titles, 
Believer's Golden Chain, and 
Straight Way to Heaven, Gaelic, 
i8mo 016 

To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, 
and all Booksel/ers. 



8 PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGUAGE 

Religious Works IN Gaelic — continued. 
Earle (J.) Sacramental Exercises, in 

Gaelic, i8mo ^o i o 

Flavel (E.) — Tokens for Mourners, 

in Gaelic, i8mo- o i o 

Guthrie (W.) The Christian's Great 

Interest, in Gaelic, i8mo o I 6 

M'Callum's (U. D.) History of the 

Church of Christ, 8vo 020 

M'Donald (Dr John) — Uisgeachan 

Jordain : Waters of Jordan, l8mo 00 2 
Macfarlane (P.) Life of Joseph, in 

Gaelic, i8mo 010 

Macleod (Dr Norman) — Caraid Nan 
Gaidheal, The Highlander's Friend : 
Aireamh Taght de Sgriobhaidhnean, 
an ollaimh urramaich Tormoid Mac- 
leoid, square 8vo, half calf o 18 o 

Psalms and Paraphrases — The 
Psalms of David, and Paraphrases, 
with Gaelic and English in parallel 
columns, i8mo 010 

Psalms and Paraphrases, in Gaelic 
only, large type : Sailm Dhaibhidh 
maille ri Laoidhean o'n Scriobtur 
naomha chum bhi air an seinn ann 
an aoradh Dhè, air an leasachadh, 
agus air an cuir a mach a rèir 
seolaidh, iarrtuis agus ughdarrais 
Seanaidh Earra-ghaeil le I. Smith 010 

Seirbhis : A' Chomanachaid, a reir 
gnathachaidh, Gaelic Communion 
Service, fcap 8vo o I o 

Smith(John, D.D.)— Urnaigheanarson , 
Theagfhlaichean, &c, l Prayers for 
Families,' &c, i2mo 010 

be had of JOHN GRANT, Pub/isher, Edinburgh, 
and all Booksellers. 

[For other Gaelic Works see beginning of Volume 



"Vi 






KHBlB H 



■ 



i 



■ 
Wmmmm 






■ 



H H 



■■■HBll. 



I KH 

■ 






■